New Orleans Vietnamese Online - Tài LiŒu Tham Khäo

Khái niŒm cÖ bän vŠ Mång LÜ§i Nhóm Tin (USENET)
PhÜÖng Thành NguyÍn (rev. 08/10/95)
I- L©i mª ÇÀu
Khi nói Ç‰n Mång LÜ§i TruyŠn Tin Toàn CÀu (Internet) ÇiŠu mà m†i ngÜ©i ÇŠu bi‰t Ç‰n nhiŠu nhÃt là Mång LÜ§i Nhóm Tin (USENET). USENET là ch» ÇÜ®c g†i t¡t tØ ch» Users' Network và ÇÜ®c coi là Mång LÜ§i Nhóm Tin l§n nhÃt trên Internet. Mång LÜ§i Nhóm Tin này là do hàng ngàn máy Phøc Vø Tin (News Hosts) ÇÜ®c liên k‰t låi v§i nhau Ç‹ chuy‹n Çåt tin tÙc. SÓ lÜ®ng tin tÙc do Mång LÜ§i Nhóm Tin lÜu chuy‹n hiŒn nay Çã lên t§i hÖn m¶t træm triŒu nguyên hiŒu (100 MB) m‡i ngày và sÓ lÜ®ng này càng ngày càng gia tæng không ngØng. HiŒn nay Mång LÜ§i Nhóm Tin chÙa Ç¿ng hÖn mÜ©i ngàn (10000) nhóm tin (newsgroups) thäo luÆn nhiŠu vÃn ÇŠ khác nhau thí dø nhÜ tôn giáo, chính trÎ, væn hóa, phong tøc, chûng t¶c, kinh t‰, y t‰, lÎch sº, khoa h†c, kÏ thuÆt, nhu liŒu, công lš, luÆt lŒ, giäi trí, phim änh, tài tº, ca nhåc, thÖ, væn chÜÖng, báo chí, Ç©i sÓng xã h¶i, Ç©i sÓng gia Çình v.v. Vì n¶i dung cûa Mång LÜ§i Nhóm Tin phong phú nhÜ vÆy cho nên Çã lôi cuÓn hàng triŒu ngÜ©i bao gÒm các quÓc gia khác nhau trên toàn th‰ gi§i tham gia trao Ç°i š ki‰n, tranh luÆn và h†c hÕi. Trên Mång LÜ§i Nhóm Tin này có vài nhóm tin nhÜ là
soc.culture.vietnamese
alt.politics.vietnamese
alt.war.vietnam

mà phÀn l§n nh»ng ngÜ©i tham gia là ngÜ©i ViŒt häi ngoåi.

II- LÎch sº cûa viŒc thành lÆp Mång LÜ§i Nhóm Tin

Vào khoäng cuÓi næm 1979 và ÇÀu næm 1980, sinh viên trÜ©ng ñåi H†c Duke (Duke University) và trÜ©ng ñåi H†c tåi North Carolina (University of North Carolina) Çã móc nÓi máy vi tính cûa h† låi v§i nhau b¢ng ÇÜ©ng giây ÇiŒn thoåi Ç‹ trao Ç°i tin tÙc gi»a hai trÜ©ng. Nhu liŒu Ç‹ trao Ç°i tin tÙc lúc bÃy gi© d¿a trên nhu liŒu UUCP (Unix to Unix Copy) trên HŒ ThÓng ñiŠu Khi‹n (Operating System) Unix Version 7. Vào næm 1981, hŒ thÓng trao Ç°i tin tÙc này Çã ÇÜ®c sinh viên trÜ©ng ñåi H†c Berkely (University of California, Berkely) hoàn chÌnh và ph° bi‰n r¶ng räi. Vì sÓ lÜ®ng tin tÙc ngày càng nâng cao và cách ph° bi‰n tin tÙc gi»a các máy v§i hiŒu xuÃt kém cho nên vào næm 1986 ngÜ©i ta Çã Ç¥t ra m¶t nghi thÙc chung cho Mång LÜ§i Nhóm Tin này. Nghi thÙc này ÇÜ®c g†i là Nghi ThÙc VÆn Chuy‹n Tin TÙc (Network News Transfer Protocol- NNTP). Nghi ThÙc này Çã ÇÖn giän hóa viŒc trao Ç°i tin tÙc, tin tÙc ÇÜ®c chuy‹n Çi hºu hiŒu và mau lË hÖn, và nhÃt là giúp ngÜ©i Ç†c tin ÇÜ®c quyŠn ch†n l¿a tin Ç‹ Ç†c. TØ Çó nhu liŒu Ç‹ trao Ç°i tin tÙc ÇŠu d¿a vào Nghi ThÙc VÆn Chuy‹n Tin TÙc này. Vào næm 1987 trÜ©ng ñåi H†c tåi Toronto (University of Toronto) Çã cäi thiŒn và hoàn chÌnh giúp cho nhu liŒu trao Ç°i tin tÙc ÇÜ®c thêm nhanh chóng.

III- S¿ cÃu tåo cûa Mång LÜ§i Nhóm Tin

Không nên nhÀm lÅn gi»a Mång LÜ§i Nhóm Tin (USENET) và Mång LÜ§i TruyŠn Tin Toàn CÀu (MLTTTC)(1). M¥c dù Mång LÜ§i Nhóm Tin dùng MLTTTC Ç‹ chuy‹n täi và phân phÓi m¶t phÀn l§n tin tÙc nhÜng thÆt ra nó cách biŒt và khác v§i MLTTTC. Mång LÜ§i Nhóm Tin là do hàng ngàn máy Phøc Vø Tin (News Hosts) móc nÓi låi v§i nhau trên toàn th‰ gi§i. Các máy Phøc Vø Tin này là các máy vi tính có th‹ dùng nhiŠu HŒ ThÓng ñiŠu Khi‹n khác nhau thí dø nhÜ DOS, UNIX, MACINTOS, VM/CMS, VAX v.v. Nh»ng máy Phøc Vø Tin nào Çã n¢m trong Mång LÜ§i TruyŠn Tin Toàn CÀu thì có th‹ sº døng nh»ng nhu liŒu theo Nghi ThÙc VÆn Chuy‹n Tin TÙc nhÜ là INN (InterNetworkNews) Ç‹ phân phÓi tin tÙc cho nhaø Nh»ng máy Phøc Vø Tin nào không n¢m trong MLTTTC vÅn có th‹ móc nÓi vào Mång LÜ§i Nhóm Tin b¢ng ÇÜ©ng giây ÇiŒn thoåi và sº døng cách thÙc UUCP Ç‹ lÜu chuy‹n tin tÙc. ViŒc lÜu chuy‹n và phân phÓi tin tÙc d¿a và MLTTTC thì rÃt là nhanh và hiŒu xuÃt cao so v§i viŒc dùng UUCP trên nh»ng ÇÜ©ng dây ÇiŒn thoåi. M¥c dÀu vÆy vÅn còn rÃt nhiŠu máy Phøc Vø Tin sº døng UUCP trên Mång LÜ§i Nhóm Tin. ñây cÛng là m¶t trong nh»ng lš do giäi thích tåi sao có nÖi nhÆn tin tÙc thÆt là chÆm và có nÖi thÆt là nhanh.

IV- S¿ vÆn chuy‹n tin tÙc trên Mång LÜ§i Nhóm Tin

Các máy Phøc Vø Tin chuy‹n gºi cho nhau tÃt cä các møc tin (new articles) m§i ho¥c là nhóm tin m§i (new newsgroups). Thí dø nhÜ hình vë dÜ§i Çây
...-----A-----B-----C----... | | | | D-----| | | F
Khi máy A có ÇÜ®c møc tin m§i thì máy A së gºi cho các máy mà nó móc nÓi vào là máy B và máy D. Máy B së gºi các møc tin mà nó m§i nhÆn ÇÜ®c tØ máy A t§i máy C và D. CÛng nhÜ máy B, máy D cÛng gºi các møc tin Çó t§i máy F và máy B. S¿ phân phÓi này cÙ ti‰p tøc nhÜ vÆy cho Ç‰n khi tÃt cä các máy Phøc Vø Tin trên Mång LÜ§i Nhóm Tin ÇŠu nhÆn ÇÜ®c nh»ng møc tin m§i này. Cách vÆn chuy‹n tin tÙc này m¥c dù thành công trong viŒc phân phÓi tin tÙc Çi kh¡p Mång LÜ§i Nhóm Tin nhÜng rÃt là mÃt thì gi© và hiŒu xuÃt kém. M¶t dÅn chÙng cø th‹ là thí dø nhÜ máy A có m¶t møc tin m§i sÓ 100. Máy A së chuy‹n møc tin sÓ 100 này t§i máy B và D. Khi máy B nhÆn ÇÜ®c møc tin sÓ 100 này låi gºi t§i máy D trong khi máy D Çã nhÆn ÇÜ®c møc tin sÓ 100 này tØ máy Và máy D låi gºi møc tin sÓ 100 này t§i máy A m¥c dù møc tin sÓ 100 xuÃt phát tØ máy Qua thí dø trên cho thÃy s¿ bÃt tiŒn cûa cách thÙc này. Nh»ng trÜ©ng h®p bÎ trùng møc tin nhÜ vÆy làm mÃt th©i gi© và làm cho viŒc phân phÓi tin tÙc thêm phÀn chÆm chåp. Các máy Phøc Vø Tin phäi tìm cách loåi bÕ nh»ng møc tin bÎ trùng này b¢ng cách nhìn vào hàng Nhánh TruyŠn Tin (Path) chÙa Ç¿ng trong møc tin. M¶t máy Phøc Vø Tin khi nhÆn ÇÜ®c m¶t møc tin m§i và trÜ§c khi phân phÓi møc tin Çó t§i các máy khác thì máy Çó phäi ghi tên cûa chính nó vào trong hàng Nhánh TruyŠn Tin. Nh© vÆy khi m¶t máy Phøc Vø Tin nhÆn ÇÜ®c m¶t møc tin m§i và thÃy tên cûa nó Çã n¢m trong Nhánh TruyŠn Tin rÒi thì møc tin này së bÎ loåi bÕ vì máy Çó Çã có møc tin này tØ trÜ§c rÒi. Cách thÙc này vÅn còn ÇÜ®c m¶t sÓ máy sº døng.
Nghi ThÙc VÆn Chuy‹n Tin TÙc Çã giúp cho các máy Phøc Vø Tin tránh khÕi viŒc nhÆn gºi nh»ng møc tin bÎ trùng này. Nghi ThÙc VÆn Chuy‹n Tin TÙc Çòi hÕi các máy Phøc Vø Tin trÜ§c khi phân phÓi các møc tin cho nhau thì b¡t bu¶c phäi liên låc v§i nhau trÜ§c. Thí dø nhÜ hình vÈ ª trên, máy A së liên låc v§i máy B và së gºi cho máy B danh sách cûa nh»ng møc tin m§i mà máy A Çang có. Máy B së nhìn vào bäng danh sách cûa nh»ng møc tin Çó và so sánh v§i nh»ng møc tin mình Çang có. Sau khi so sánh xong thì máy B chÌ yêu cÀu máy A gºi nh»ng møc tin mà máy B chÜa có. V§i cách thÙc nhÜ vÆy viŒc bÎ trùng møc tin Çã ÇÜ®c giäm thi‹u t§i mÙc tÓi Çå ViŒc so sánh nh»ng møc tin m§i và cÛ là nh© vào hàng mã sÓ cûa møc tin (Message-ID). M‡i m¶t møc tin ÇŠu có m¶t mã sÓ riêng biŒt. Nh© vào mã sÓ này mà các máy Phøc Vø Tin bi‰t ÇÜ®c nh»ng møc tin nào là m§i và nh»ng møc tin nào bÎ trùng.

V- Nhóm Tin (Newsgroups)

Mång LÜ§i Nhóm Tin hiŒn nay Çã có hÖn mÜ©i ngàn nhóm tin khác nhaø M‡i nhóm tin ÇÜ®c lÆp ra Ç‹ thäo luÆn vŠ m¶t ÇŠ tài ho¥c m¶t vÃn ÇŠ riêng biŒt. Thông thÜ©ng m‡i nhóm tin ÇÜ®c d¥t tên theo cách thÙc nhÜ sau:
aaa.bbb.ccc
Tên cûa nhóm tin gÒm tØ 2 cho Ç‰n 3 ch» và m‡i ch» cách biŒt nhau b¢ng m¶t dÃu chÃm. Ch» ÇÀu tiên aaa dùng Ç‹ chÌ lãnh v¿c khái quát cûa nhóm tin Çó. Sau Çây là vài thí dø cø th‹ cûa ch» ÇÀu tiên cûa nhóm tin:
soc - (social) Nhóm tin thu¶c vŠ xã h¶i ex: soc.culture.vietnamese comp - (computer) Nhóm tin thu¶c vŠ lãnh v¿c máy vi tính. ex: comp.mail.mh rec - (Recreational) Nhóm tin thu¶c vŠ lãnh v¿c thû công, bi‰n ch‰ v.v. ex: rec.autos.tech misc - (miscellaneous) lãnh v¿c linh tinh ex: misc.forsale.computer
Ch» thÙ hai và ch» thÙ ba phân ÇÎnh rõ ràng và chi ti‰t hÖn vŠ møc Çích cûa nhóm tin Çó. Cách Ç¥t tên này giúp cho viŒc phân chia các nhóm tin ÇÜ®c d‹ dàng và giúp cho ngÜ©i Ç†c có khái niŒm t°ng quát vŠ nhóm tin Çó.
ñiŠu nên bi‰t và rÃt cÀn thi‰t là khi ngÜ©i Ç†c ch†n m¶t nhóm tin Ç‹ Ç†c và có m¶t vài th¡c m¡c Ç‹ hÕi thì ngÜ©i Ç†c nên xem qua "Nh»ng th¡c m¡c thÜ©ng ÇÜ®c hÕi" (Frequently Asked Questions - FAQ) cûa nhóm tin Çó. Vì nh»ng th¡c m¡c thông thÜ©ng Çã ÇÜ®c nhiŠu ngÜ©i hÕi nhiŠu lÀn và Çã ÇÜ®c trä l©i.
Ngoài ra không phäi bÃt cÙ máy Phøc Vø Tin nào cÛng ÇŠu nhÆn và phân phÓi tÃt cä m†i nhóm tin Çang có trên Mång LÜ§i Nhóm Tin. Có th‹ là vì gi§i hån cûa b¶ phÆn lÜu trº, vì ti‰t kiŒm chi phí, vì qui ch‰ ho¥c n¶i qui không cho phép, ho¥c là vì nhiŠu lš do khác ngÜ©i trông coi máy Phøc Vø Tin có th‹ loåi bÕ bÃt cÙ nhóm tin nào. G¥p trÜ©ng h®p ngÜ©i Ç†c không thÃy nhóm tin mình muÓn Ç†c xuÃt hiŒn, ngÜ©i Ç†c tin có th‹ gºi ÇiŒn thÜ t§i ngÜ©i trông coi máy Phøc Vø Tin Çó ho¥c là Ban ñiŠu Hành trình bày lš do tåi sao ngÜ©i Ç†c muÓn có nhóm tin Çó.

VI- Cách thÙc thành lÆp m¶t nhóm tin m§i

M¥c dù vÅn có cách thành lÆp m¶t nhóm tin m§i theo lÓi bÃt h®p lŒ, bài này chÌ nói vŠ cách thÙc h®p lŒ mà thôÎ ThÆt ra viŒc thành lÆp m¶t nhóm tin m§i cÛng ÇÖn giän và không quá khó khæn. Sau Çây là thí dø Çi‹n hình vŠ viŒc lÆp m¶t nhóm tin m§i.
Thí dø nhÜ nh»ng ngÜ©i Ç†c tin trong nhóm tin soc.culture.vietnamese nhÆn thÃy sÓ lÜ®ng møc tin trong nhóm tin này quá nhiŠu trong m¶t ngày lÅn l¶n nhiŠu ÇŠ tài khác nhaø Nh»ng ngÜ©i này muÓn có m¶t nhóm tin m§i thäo luÆn vŠ vÃn ÇŠ khoa h†c kÏ thuÆt cho nh»ng ngÜ©i ViŒt häi ngoåi. ViŒc thành lÆp nhóm tin m§i này phäi theo ÇÜ©ng lÓi nhÜ sau:

M¶t ngÜ©i nào Çó Çåi diŒn cho nhóm ngÜ©i Çòi thành lÆp nhóm tin m§i gºi m¶t yêu cÀu t§i nhóm tin news.announce.newgroups (ho¥c e-mail t§i newgroups@uunet.uønet) và nhóm tin soc.culture.vietnamese Ç‹ thäo luÆn vŠ nhóm tin m§i này. Trong bài yêu cÀu này ghi rÕ tên cûa nhóm tin m§i này së là gì (thí dø nhÜ soc.science.vietnamese) và nhóm tin m§i này có cÀn ngÜ©i trông coi (moderator) hay không. TrÜ©ng h®p cÀn thì ngÜ©i trông coi nhóm tin m§i së là aÎ

Sau Çó vÃn ÇŠ thành lÆp nhóm tin m§i này së ÇÜ®c thäo luÆn trong 2 tuÀn lÍ vŠ møc Çích, bäng cÜÖng lïnh (group charter), tên cûa nhóm. Sau khi m†i ngÜ©i ÇŠu ÇÒng š vŠ møc Çích, bäng cÜÖng lïnh, tên cûa nhóm thì viŒc bÕ phi‰u bÀu cº së b¡t ÇÀu.

HiŒn nay có m¶t nhóm chuyên phø trách vŠ vÃn ÇŠ ki‹m tra phi‰u. Nhóm này g†i là Usenet Volunteer Votetakers (UVV) së ki‹m tra phi‰u bÀu. Có th‹ liên låc v§i ngÜ©i Çåi diŒn cho nhóm này tåi ÇÎa chÌ uvv-contact@amdahl.com.

Lá thÙ kêu g†i và chÌ dÅn cách bÀu phäi ÇÜ®c ghi chú rõ ràng và gºi t§i ngÜ©i Ç†c tin. Th©i gian bÀu c» thÜ©ng là tØ 21 cho t§i 31 ngày.

ViŒc thành lÆp nhóm tin m§i soc.science.vietnamese phäi thÕa mãn hai ÇiŠu kiŒn sau Çây:

T°ng sÓ phi‰u ÇÒng š phäi hÖn sÓ phi‰u chÓng ÇÓi ít nhÃt là 100.
T°ng sÓ phi‰u ÇÒng š phäi ít nhÃt là 2/3 (hai phÀn ba) cûa t°ng sÓ phi‰u bÀu.

N‰u phÀn 1 và 2 cûa møc e ÇÜ®c thÕa män thì m¶t tuÀn sau nhóm tin m§i soc.science.vietnamese së ÇÜ®c thành lÆp.

V§i sÓ lÜ®ng ngÜ©i ViŒt tham gia vào nhóm tin soc.culture.vietnamese thì n‰u m†i ngÜ©i ÇÒng š thành lÆp m¶t nhóm tin m§i thì chuyŒn thành lÆp nhóm tin m§i này së rÃt dÍ dàng.

VII- Møc Tin (Article)

Trong m‡i nhóm tin chÙa Ç¿ng nhiŠu møc tin. M‡i møc tin nói vŠ m¶t ÇŠ tài gì Çó và có th‹ lôi cuÓn nhiŠu møc tin khác trä l©i ho¥c thäo luÆn. Thông thÜ©ng m¶t møc tin ÇÜ®c chia làm hai phÀn: ÇÀu bài và thân bài. PhÀn ÇÀu bài ghi rõ ÇÎa chÌ ngÜ©i gºi møc tin (From:) và t¿a cûa møc tin (Subject:). PhÀn ÇÀu bài còn có nh»ng hàng ghi chú khác nhÜ là Path, Message-ID, Organization, Distribution, v.v. nhÜng nh»ng hàng này ÇŠu ÇÜ®c nhu liŒu Ç†c tin lo liŒu giùm. K‰ ti‰p là phÀn thân bài tÙc là phÀn mang nh»ng l©i, nh»ng tin mà ngÜ©i gºi muÓn nói.
ñiŠu nên chú š là nh»ng møc tin này ÇÜ®c lÜu trº tåi các máy Phøc Vø Tin và vì sÓ lÜ®ng møc tin trong các nhóm tin m‡i ngày rÃt nhiŠu cho nên các máy Phøc Vø Tin së không Çû ch° chÙa. Vì vÆy các máy Phøc Vø Tin phäi Ãn ÇÎnh th©i hån lÜu trº (expiration date) cho các møc tin. NgÜ©i trông coi máy Phøc Vø Tin có toàn quyŠn quy‰t ÇÎnh th©i hån lÜu trº là bao nhiêu ngày cho m‡i nhóm tin khác nhaø Th©i hån này thông thÜ©ng là tØ 3 ngày Ç‰n 10 ngày. Khi th©i hån lÜu trº cûa nh»ng møc tin Çã quá th©i hån Ãn ÇÎnh thì nh»ng møc tin Çó së bÎ tÄy xóa (delete) ra khÕi máy Phøc Vø Tin Çó.

VIII- Nhu liŒu Ç†c tin (Newsreader Program)

Nhu liŒu Ç†c tin là nhu liŒu dành cho ngÜ©i sº døng máy vi tính Ç†c nh»ng møc tin và Çæng møc tin m§i. Nhu liŒu Ç†c tin së liên låc v§i máy Phøc Vø Tin Ç‹ lÃy nh»ng møc tin m§i cho nh»ng nhóm tin mà ngÜ©i sº døng Çã ch†n Ç‹ Ç†c. HiŒn nay có rÃt nhiŠu nhu liŒu Ç†c tin khác nhau ÇÜ®c ph° bi‰n r¶ng räi và t¿ do cho tÃt cä m†i ngÜ©i. ViŒc ch†n l¿a nhu liŒu Ç†c tin tùy thu¶c vào HŒ ThÓng ñiŠu Khi‹n trên máy vi tính cûa ngÜ©i sº døng. Sau Çây là nh»ng nhu liŒu Ç†c tin thông døng nha^'t và nÖi lÜu trº.
rn - readnews là m¶t trong nhu liŒu thÎnh hành nhÃt. lÜu trº tåi: ftp.academ.com
trn - giÓng nhÜ rn nhÜng có khä næng dò theo nh»ng møc tin liên hŒ v§i nhau (threaded). lÜu trº tåi: ftp.uønet
xrn - là nhu liŒu d¿a vào X11 rÃt tiŒn l®i và dÍ dàng cho ngÜ©i sº døng. lÜu trº tåi: ftp.x.org
vietxrn - giÓng nhÜ xrn nhÜng có khä næng giúp cho ngÜ©i Ç†c tin Ç†c ÇÜ®c và vi‰t møc tin b¢ng ch» ViŒt Nam. Nhu liŒu này là do chuyên viên CÜ©ng Bùi thu¶c nhóm TriChlor b° túc tØ nhu liŒu xrn. lÜu trº tåi: mediåmit.edu ho¥c tåi haynd.stanford.edu
tin - GiÓng nhÜ rn nhÜng d‹ hi‹u và d‹ sº døng hÖn rn. Ngoài ra tin còn có khä næng dò theo nh»ng møc tin liên hŒ nhÜ trn. lÜu trº tåi: ftp.germany.eønet
Emacs - Emacs là m¶t text editor nhÜng cÛng có khä næng Ç‹ Ç†c tin và gºi ÇiŒn th¿ lÜu trº tåi: gatekeeper.dec.com
nn - news-reader lÜu trº tåi: uniwåuwa.edøau
pine - Program for Internet News & Mail lÜu trº tåi: ftp.cac.washington.edu
HyperNews - Dành cho nh»ng máy Macintos lÜu trº tåi: ftp.applËcom
NewsWatcher - Dành cho nh»ng máy Macintos lÜu trº tåi: ftp.acns.nwøedu
Trumpet - Dành cho DOS lÜu trº tåi: ftp.utas.edøau
WinTrumpet - Dành cho Microsoft Windows lÜu trº tåi: ftp.utas.edøau
WinVN - Dành cho Microsoft Windows và Windows NT lÜu trº tåi: ftp.ksc.nasa.gov
Newsreader - ñã có s¤n trong OS/2.

IX- Sº døng nhu liŒu Ç†c tin

M¥c dù có rÃt nhiŠu nhu liŒu Ç†c tin khác nhau và các nhu liŒu Ç†c tin này có vài ho¥c nhiŠu mŒnh lŒnh khác nhau nhÜng hÀu h‰t tÃt cä các nhu liŒu này ÇŠu có nh»ng mŒnh lŒnh cÖ bän giÓng nhaø Sau Çây là nh»ng mŒnh lŒnh cÖ bän cûa các nhu liŒu Ç†c tin:
Post a new article: Çæng m¶t møc tin m§i.
Follow Up: Çæng câu trä l©i cho møc tin Çang Ç†c.
Reply: Trä l©i riêng t§i ngÜ©i Çæng møc tin.
Forward: Gºi møc tin Çang Ç†c t§i ngÜ©i khác.
Save: ñ‹ dành møc tin Çang Ç†c vào nÖi lÜu trº trên máy vi tính.
Next: ñ†c møc tin k‰ ti‰p
Previous: ñ†c trª låi møc tin vØa m§i Ç†c.
Print: in møc tin Çang Ç†c.

Nên chú š s¿ khác nhau gi»a Follow-Up và Replœ Follow-Up là ngÜ©i Ç†c tin muÓn Çæng lên câu trä l©i ho¥c š ki‰n cûa mình và nh»ng gì ngÜ©i Ç†c trä l©i ÇŠu ÇÜ®c m†i ngÜ©i khác Ç†c ÇÜ®c. Reply là ngÜ©i Ç†c tin chÌ muÓn gºi riêng cho tác giä møc tin mình Çang Ç†c và chÌ có riêng ngÜ©i Çó nhÆn ÇÜ®c mà thôÎ ñiŠu này thÆt ra là gºi ÇiŒn thÜ riêng cho ngÜ©i vi‰t møc tin Çó.
M¶t ÇiŠu cÀn chú š khác là m¶t khi ngÜ©i Ç†c Çã Ç†c qua m¶t møc tin nào rÒi thì nhu liŒu Ç†c tin së Çánh dÃu møc tin Çó là Çã Ç†c (mark read). LÀn sau n‰u ngÜ©i Ç†c có Ç†c tin ti‰p thì nhu liŒu Ç†c tin chÌ ÇÜa nh»ng møc tin chÜa Ç†c và loåi bÕ nh»ng møc tin Çã Çánh dÃu Ç†c rÒi. N‰u ngÜ©i Ç†c Çã Ç†c m¶t møc tin nào rÒi và muÓn Ç‹ dành møc tin Çó cho lÀn sau thì ngÜ©i Ç†c phäi dùng mŒnh lŒnh "Çánh dÃu chÜa Ç†c" (mark unread).
Ngoài ra, m¶t sÓ nhu liŒu Ç†c tin còn có mŒnh lŒnh Ç‹ gån l†c nh»ng møc tin cho ngÜ©i sº døng. ñ‹ bi‰t thêm chi ti‰t vŠ nhu liŒu Ç†c tin cûa mình Çang xài ngÜ©i Ç†c tin nên tìm Ç†c bäng chÌ dÅn sº døng cûa nhu liŒu Ç†c tin Çó.

X- ñ†c tin b¢ng ÇiŒn thÜ (E-Mail)

MuÓn Ç†c ÇÜ®c nh»ng tin tÙc trên HŒ ThÓng Nhóm Tin thì ngÜ©i Ç†c phäi dùng nhu liŒu Ç†c tin Ç‹ liên låc v§i máy Phøc Vø Tin Ç‹ lÃy tin tÙc. ñiŠu nên bi‰t là không phäi ª bÃt cÙ nÖi Çâu cÛng có máy Phøc Vø Tin và không phäi bÃt cÙ máy Phøc Vø Tin nào ÇŠu cho phép ngÜ©i Ç†c lÃy tin tØ máy Çó. Thí dø nhÜ hãng A có máy Phøc Vø Tin A1 và trÜ©ng B có máy Phøc Vø Tin B1 thì Máy Phøc Vø A1 chÌ cho phép nh»ng ngÜ©i làm viŒc trong hãng A liên låc Ç‹ lÃy tin và cÛng tÜÖng t¿ nhÜ vÆy máy B1 chÌ cho phép các h†c sinh trÜ©ng B liên låc lÃy tin mà thôÎ
Có rÃt nhiŠu ngÜ©i m¥c dÀu có ÇÎa chÌ ÇiŒn thÜ (2) có th‹ liên låc v§i nhau trên Mång LÜ§i TruyŠn Tin Toàn CÀu nhÜng h† không có cách nào Ç‹ Ç†c tin tÙc trên Mång LÜ§i Nhóm Tin vì hãng ho¥c trÜ©ng cûa h† không có trang bÎ máy này. M¥c dù vÆy, có nh»ng máy Phøc Vø Tin khác có th‹ giúp cho nh»ng ngÜ©i có ÇÎa chÌ ÇiŒn thÜ có th‹ Ç†c ÇÜ®c nh»ng møc tin trên Mång LÜ§i Nhóm Tin dÜ§i hình thÙc ÇiŒn th¿ Thí dø nhÜ nh»ng ngÜ©i nào muÓn Ç†c nh»ng møc tin ª nhóm tin soc.culture.vietnamese b¢ng hình thÙc ÇiŒn thÜ có th‹ gºi møc tin cûa mình t§i m¶t trong nh»ng ÇÎa chÌ sau Çây
soc-culture-vietnamese@cs.utexas.edu
soc-culture-vietnamese@media.mit.edu
soc-culture-vietnamese@haydn.stanford.edu

thì nÖi này së Çæng giùm møc tin Çó vào nhóm tin soc.culture.vietnamese.
Ngoài ra nh»ng ai muÓn Ç†c nh»ng møc tin trong nhóm tin scv này thì gºi m¶t bÙc ÇiŒn thÜ t§i listserv@vm.usc.edu trên v§i hàng ch» SUBSCRIBE VIETNET First-name Last-name ª trong thân bài. Sau Çó nÖi này së gºi nh»ng møc tin cûa nhóm tin scv Ç‰n ÇÎa chÌ ÇiŒn thÜ cûa ngÜ©i Çæng kš (subscribe). TrÜ©ng h®p muÓn ngÜng nhÆn nh»ng møc tin tØ nÖi này thì gºi m¶t bÙc ÇiŒn thÜ t§i ÇÎa chÌ nhÜ trên nhÜng v§i hàng ch» UNSUBSCRIBE VIETNET.
Ngoài nh»ng nÖi này ra còn có vài nÖi khác mà ngÜ©i Ç†c có th‹ dùng Ç‹ Ç†c ho¥c Çæng møc tin lên nhóm tin soc.culture.vietnamese và nh»ng nÖi này Çã có ghi s¤n trong FAQ cûa nhóm tin này.
Nh»ng ngÜ©i có máy vi tính tåi nhà và muÓn Ç†c tin trên Mång LÜ§i Nhóm Tin có th‹ liên låc Ç‹ mua dÎch vø v§i các cÖ sª thÜÖng mãi cung cÃp dÎch vø nhÜ là CompuServe, American-Online, Prodigy v.v. HÀu h‰t nh»ng cÖ sª thÜÖng mãi này và nhiŠu cÖ sÖ thÜÖng mãi cung cÃp dÎch vø khác ÇŠu cung cÃp dÎch vø Ç†c tin trên Mång LÜ§i Nhóm Tin.

Phuong Thanh Nguyen
Network Routing Systems
IBM Networking Systems
Research Triangle Park
E-Mail: pnguyen@vnet.ibm.com

Tài liŒu tham khäo:

RFC 977 - Network News Transfer Protocol
Unix Unleashed - Sams Publishing
Using The Internet - Que Publishing
Article: How to Create a New Usenet Newsgroup - written by David C Lawrence.
Article: Usenet Software: History and Sources - written by Mark Moraes

TØ ng» tåm dÎch:

USENET: Mång LÜ§i Nhóm Tin
Newsgroups: Nhóm tin
Artical: Møc tin
Byte: Nguyên hiŒu
Path: Nhánh truyŠn tin
Message-ID: Mã sÓ
News Host: Máy Phøc Vø Tin
E-Mail: ñiŒn thÜ
Newsreader Program: Nhu liŒu Ç†c tin
Network News Transfer Protocol: Nghi thÙc VÆn Chuy‹n Tin TÙc

Chú Thích:
(1) Xin xem bài Khái NiŒm CÖ Bän VŠ Mång LÜ§i TruyŠn Tin Toàn CÀu (Internet).
(2) Xin xem bài Khái NiŒm CÖ Bän VŠ ñiŒn ThÜ (E-Mail)