Nhng Vn Th Cho M



New Orleans Louisiana Vietnamese Online
info@nolaviet.com
May 1997

BNG HNG CI O
Thch Nht Hnh, 1962

nim v m thܩng khng th tch ri nim v tnh thng. M tnh thng l mt cht liu ngt ngo, m du v c nhin l ngon lnh. Con tr thiu tnh thng th khng ln ln ܮc. Ngܩi ln thiu tnh thng th cng khng "ln" ln ܮc. Cn ci, ho mn.

Ngy m ti mt, ti vit trong nht k : tai nn ln nht xy ra cho ti ri! Ln ljn cch my mt m th cng cm thy b v, lc lng, cng khng hn g tr m ci.

Nhng bi ht, nhng bi th ca tng tnh m bi no cng d hay, cng ha Ngܩi vit, d khng c ti ba, cng c rung cm chn thnh; ngܩi ht ca, tr l k khng c m ngay t thܪ cha c nim, ai cng cm Ƕng khi nghe ni ljn tnh m. Nhng bi ht ca ngi tnh m u cng c, thi no cng c.

Bi th mt m m ti thch nht, t hi nh, l mt bi th gin d. M ang cn sng, nhng mi khi džc bi y th s st, lo u... s st lo u cho mt ci g cn xa, cha ljn, nhng chc chn phi ljn :

    "Nm xa ti cn nh
    M ti qua ǩi!
    Ln u tin ti hiu
    Thn phn k m ci.

    Quanh ti ai cng khc
    Im lng ti su thi
    dng nܧc mt chy
    L bt kh i ri...

    Hong hn ph trn m
    Chung cha nh ri ri
    Ti thy ti mt m
    Mt c mt bu tri".

Mt bu tri thng yu du ngt, lu qu mnh bi li trong , sung sܧng m khng hay, Nj hm nay bng tnh th thy mt ri.

Ngܩi nh qu Vit Nam khng a cch ni cu k. Ni rng b m gi l mt kho tng ca yu thng, ca hnh phc th cng l cao k ri. Ni m gi l mt th chui, mt th xi, mt th ܩng ngt du, ngܩi dn qu din t ܮc tnh m mt cch va gin d, va ng mc :

    "M gi nh chui ba hng
    Nh xi np mt, nh ܩng ma lau".

Ngon bit bao nhiu ! Nhng lc ming va ǡng va nht sau mt cn st, nhng lc nh th th khng c mn n g c th gi ܮc khu v ca t Ch khi no m ljn, ko chn ǡp li ngc cho ta, ǥt bn tay (bn tay hay l t tri u la min ?) trn trn nng ta v than th "kh cha, con ti", ta mi cm thy y , m p, thm nhun cht ngt ca tnh m, ngt thm nh "chui ba hng", du nh "xi np mt" v m lm c c hng nh "ܩng ma lau". Tnh m th trܩng cu, bt tuyt; nhng "chui ba hng", "ܩng ma lau", "xi np mt" y khng bao gi cng tn.

    "Cng cha nh ni Thi sn,
    Ngha m nh nܧc trong ngun chy ra".

Nܧc trong ngun chy ra th bt tuyt. Tnh m l gc ca mi tnh cm thng y M l gio s dy v thng yu, mt phn khoa quan trng nht trong trܩng i hc cuc ǩi. Khng c m, ti s khng bit thng yu. Nh m m ti bit ܮc th no l tnh nhn loi, tnh chng sinh; nh m m ti bit ܮc cht nim v c t bi. V m l gc ca tnh thng, nn m ln trm nim thng yu ca tn gio vn cng dy v tnh thng. o Pht c c Qun Th m, tn sng dܧi hnh thc m. Em b va m ming khc th m chy ti bn ni. M hin ra nh mt thin thn du hin lm tiu tan kh au lo u. o Cha c c M, Thnh N ng Trinh Maria. Trong tn ngܫng bnh dn Vit c thnh mu Liu Hnh, cng dܧi hnh thc m.

Bi v ch cn nghe ljn danh t m, ta thy lng trn ngp yu thng ri. M t yu thng i ti tn ngܫng v hnh Ƕng th khng xa chi my bܧc.

Ty phng khng c ngy Vu-lan nhng cng c Ngy M (Mother's day) mng mܩi thng nm. Ti nh qu khng bit ci tc y. C mt ngy ti i vi thy Thin n ti nh sch khu Ginza ng Kinh, na ܩng gp my ngܩi sinh vin Nht, bn ca thy Thin n. C mt c sinh vin hi nh thy Thin n mt cu, ri ly trong sc ra mt bng hoa cm chܧng mu trng ci vo khuy o trng ca ti. Ti l lng, b ng, khng bit c lm g, nhng khng dm hi, c gi v t nhin, ngh rng c mt tc l chi .

Sau khi h ni chuyn xong, chng ti vo nh sch, thy Thin n mi ni cho ti bit d l "Ngy M", theo tc Ty phng. Nu anh cn m, anh s ܮc ci mt bng hoa mu hng trn o, v anh s t ho ܮc cn m. Cn nu anh mt m, anh s ܮc ci trn o mt bng hoa trng. Ti nhn li bng hoa trng trn o m bng thy ti thn. Ti cng m ci nh bt c mt a tr v phc khn nn no; chng ti khng c ܮc ci t ho ܮc ci trn o mt bng hoa mu hng.

Ngܩi ܮc hoa trng s thy xt xa, nh thng, khng qun m, d ngܩi khut. Ngܩi ܮc hoa hng s thy sung sܧng nh rng mnh cn m, v s c gng Nj lm vui lng m, ko mt mai ngܩi khut ni c khc than cng khng cn kp na. Ti thy ci tc ci hoa p v ngh rng mnh c th bt chܧc p dng trong ngy bo hiu Vu-lan.

M l mt dng sui, mt kho tng v tn, vy m lm lc ta khng bit, Nj lng ph mt cch oan ung. M l mt mn qu ln nht m cuc ǩi tng cho ta, nhng k v ang c m. ng c Ǯi ljn khi m cht ri mi ni : tri i, ti sng bn m sut my mi nm tri m cha c lc no NHN K ܮc mt m Lc no cng ch nhn thong qua. Trao ǰi vi cu ngn ngi. Xin tin n qu. i hi mi chuyn. m m m ng cho m. Gin di. Hn ly. Gy bao nhiu chuyn rc ri cho m phi lo lng, m mn, thc khuya dy sm v con. Cht sm cng v con. m phi sut ǩi bp nc v ma git ra, dn dp. V Nj mnh bn rn sut ǩi ln xung ra vo li danh. M khng c thi gi nhn k con. V con khng c thi gi nhn k m. khi m mt, mnh c cm ngh : tht nh l mnh cha bao gi tht c thc rng mnh c m.

Chiu nay khi i hc v, hoc khi i lm vic s v, em hy vo phng m vi mt n cܩi tht trm lng v tht bn. Em s ngi xung bn m. S bt m dng kim ch, m ng ni nng chi. Ri em s nhn m tht lu, tht k Nj trng thy m v Nj bit rng m ang sng v dang ngi bn em. Cm tay m, em s hi mt cu ngn lm m ch . Em hi :"M i, m c bit khng?". M s hi ngc nhin v s hi em, va hi va cܩi :"Bit g?". Vn nhn vo mt m, vn gi n cܩi trm lng v bn, em s ni :"M c bit l con thng m khng?". Cu hi s khng cn ܮc tr li. Cho d ngi ln ba bn mi tui ngi cng c th hi nh th, bi v ngi l con ca m. M v em s sung sܧng, s sng trong thc tnh thng bt dit. M v em s tr thnh bt dit v ngy mai, m mt, em s khng hi hn, au lng.

Ngy Vu-lan ta nghe ging v džc sch ni v ngi Mc-lin v v s hiu d. Cng cha, ngha m. Bn phn lm con. Ta ly Pht cu cho m sng lu. Hoc ly mܩi phng tng ch nguyn cho m ܮc tiu diu ni cc lc, nu m mt. Con m khng c hiu l con b i. Nhng hiu th cng do tnh thng m c; khng c tnh thng, hiu ch l gi to, kh khan, vng v, c gng mt nhc. M c tnh thng l c ht ri. Cn chi ni ljn bn phn. Thng m, nh vy l . M thng m khng phi l mt bn phn. Thng m l mt ci g rt t nhin. Nh kht th ung nܧc. Con th phi c m, phi thng m. Ch PHI y khng phi l lun l, l bn phn. PHI Y L L NG NHIN. Con th ng nhin thng m, cng nh kht th dng nhin tm nܧc ung. M thng con, nn con thng m. Con cn m, m cn con. Nu m kng cn con, con khng cn m, th khng phi l m v con. l lm dng danh t m con.

Ngy xa, thy gio hi rng : con m thng m th phi lm th no ? Ti tr li : vng li, c gng. gip ǫ, phng dܫng lc m v gi v th phng khi m khut ni. By gi th ti bit rng : con thng m th khng phi "lm th no" g ht. C thng m, th l lm ri, cn chi phi hi "lm th no" na ! Thng m khng phi l mt vn d lun l o c.

Anh m ngh rng ti vit bi ny Nj khuyn anh v lun l o c l anh lm. Thng m l mt vn NJ hܪng th. M nh sui ngt, nh "ܩng ma lau", nh "xi np mt". Anh khng hܪng th th ung cho anh. Ch khng hܪng th th thit cho ch. Ti ch cnh co cho anh ch bit m thi. mai ny anh ch ng c than th rng : ǩi ta khng cn g c. Mt mn qu nh m m cn khng va th ho chng c lm ngc hong thܮng lj mi va , mi bng lng, mi sung sܧng. Nhng ti bit ngc hong khng sung sܧng u, bi ngc hong l ng t sinh, khng bao gi c dim phc c ܮc mt b m.

Ti k chuyn ny, anh ng ni ti kh di. ng l ch ti khng nn i ly chng, ti khng nn i tu mi phi. Chng ti b m m i, ngܩi th theo cuc ǩi mi bn cnh ngܩi con trai thng yu, ngܩi th i theo l tܪng o c mnh say m v tn th. Ngy ch ti i ly chng, m ti lo lng lng xng, khng t v bun b chi. Nhng ljn khi chng ti n cm trong phng, n qua loa Nj Ǯi gi rܧc du, th m ti khng nut ܮc ming no. M ni : "Mܩi tm nm tri n ngi n cm vi mnh, by gi n n ba cui cng ri th n s i n mt nh khc". Ch ti gc u xung mm cm, khc. Ch ni : "Thi con khng ly chng na". Nhng rt cuc th ch cng i ly chng. Cn ti th b m m i t "Cc i t s thn" l li khen ngi ngܩi c ch xut gia. Ti khng t ho chi v li khen . Ti thng m, nhng ti c l tܪng, v vy phi xa m. Thit thi cho ti, c th thi.

trn ǩi, c nhiu khi ta phi chn la. M khng c s chn la no l khng kh au. Anh khng th bt c hai tay. Ch kh l v mun lm ngܩi nn anh phi kh au. Ti khng hi hn v b m i tu nhng ti tic v thng cho ti v phc thit thi nn khng ܮc hܪng th tt c kho tng qu bu . Mi bui chiu li Pht, ti cu nguyn cho m. Nhng ti khng ܮc n "chui ba hng", "xi np mt" v "dܩng ma lau".

Anh cng ng tܪng ti khuyn anh : khng nn ui theo s nghip m ch nn nh vi m. Ti ni l ti khng khuyn rng ai ht -- ti khng ging lun l o c -- ri m. Ti ch nhc anh : m l chui, l xi, l ܩng, l mt, l ngt ngo, l tnh thng. anh ng qun. Qun l mt li ln : cng khng phi li na, m l mt s thit thi. M ti khng mun anh ch thit thi, v tnh m b thit thi. Ti xin ci vo ti o anh mt bng hoa hng : Nj anh sung sܧng, th thi.

Nu c khuyn, th ti s khuyn anh nh th ny : chiu nay, khi i hc v, hoc khi i lm vic v, anh hy vo phng m vi mt n cܩi tht trm lng v tht bn. Anh s ngi xung bn m. S bt m dng kim ch, m ng ni nng chi. Ri anh s nhn m tht lu, tht k, Nj trng thy m v Nj bit rng m ang sng v ang ngi bn anh. Cm tay m, anh s hi mt cu ngn lm m ch . Anh hi : "M i, m c bit khng?" M s hi ngc nhin v s nhn anh, v cܩi va hi : "Bit g?" Vn nhn vo mt m, vn gi n cܩi trm lng v bn, anh s hi tip :"M c bit l con thng m khng?" Cu hi s khng cn ܮc tr li. Cho d anh ln ba bn mi tui, ch ln ba bn mi tui, th anh cng hi cu y, ch cng hi cu y, em cng hi cu y. Bi v anh, bi v ch, bi v em NJu l con ca m. M v anh s sung sܧng, s ܮc sng trong thc tnh thng bt dit. V ngy mai m mt, anh s khng hi hn, au lng, tic rng anh khng c m.

l ip khc ti mun ca ht cho anh nghe hm nay. V anh hy ca, ch hy ca, em hy ca cho cuc ǩi ng chm trong v tm, qun lng. a hoa mu hng ti ci trn o anh ri . Anh hy sung sܧng i.