TIN VUI THÔØI ÑIEÅM 2000
LM TRAÀN CAO TÖÔØNG phuï traùch trong chöông trình phaùt thanh Tin Vui Göûi Thôøi Ñaïi Môùi.

"Caùc ngöôøi thöôøng noùi: "Raùng chieàu öûng hoàng, raïng ñoâng seõ ñeïp"; hoaëc: "Trôøi kia maøu ñoû pha thaâm, hoâm nay gioâng gioù khoâng nhaàm ñaâu ai". Caùc ngöôøi ñaõ bieát nhìn ñieàm trôøi maø luaän thôøi tieát, côù sao khoâng bieát xem daáu chæ maø luaän thôøi kyø?" (Mt 16:1-3).

THÔØI ÑIEÅM NGAØY GHI ÔN MEÏ

Ñeå dieãn taû tình yeâu thôøi môùi, ngöôøi ta hay noùi chôi: "honey, money!", nghóa laø "tình ôi, tieàn ñaây!" Nhöng vaãn luoân coù thöù tình yeâu vöôït leân taát caû. Tình yeâu tinh roøng, tình yeâu nguyeân thuûy, maø tình meï laø ñieån hình.

Quanh naêm vaát vaû lam luõ maø ñöôïc moät ngaøy maùt maøy maùt maët thì ngöôøi meï naøo cuõng thaáy haû daï. AÁy laø ngaøy Vinh Danh Meï. Ngöôøi Myõ cuõng thöông meï laém chöù. Ngaøy Vinh Danh Meï con caùi thöôøng mua hoa mua quaø cho meï, laïi môøi meï ñi aên tieäm nöõa. Vaäy maø Traø Luõ trong cuoán Ñaát Thieân Ñaøng laïi baûo nhö theá coøn thua ngöôøi Vieät mình: "ÔÛ ñaây, moãi naêm moät laàn, con caùi môùi nhôù tôùi cha meï, môùi mua quaø, môùi mua thieäp, môùi môøi ñi aên tieäm. Vieät Nam mình hôn haún hoï maët naøy. Chuùng ta yeâu meï quanh naêm. Töø beù cho ñeán tröôûng thaønh, chuùng ta quaán quyít beân meï".

Meï giaø nhö chuoái ba höông

Nhö xoâi neáp moät, nhö ñöôøng mía lau.

Ngöôøi Vieät mình dieãn taû tình meï soáng ñoäng vaø cuï theå laém: Meï töôïng tröng cho nhöõng gì chín nhaát, ngoït nhaát, quyù nhaát.

SUY NGHÓ BAÈNG TIM

Tình meï Vieät Nam laïi khoâng deã nhaän ra baèng con maét thòt. Khoâng hoân hít raàm roä nhö kieåu AÂu Myõ, maø ñoâi khi thaät thaàm laëng kính ñaùo. Thaáy theá maø chaúng phaûi theá; noùi vaäy maø chaúng phaûi vaäy. Nhöng phaûi caûm ñöôïc baèng con maét vaø loã tai thöù ba, nghóa laø baèng con tim. Vì meï Vieät Nam thöôøng suy nghó baèng tim.

Meï toâi cuõng ñaõ nhieàu laàn suy nghó baèng tim, noùi vaäy maø khoâng phaûi vaäy. Hoài chuùng toâi coøn nhoû, meï toâi cöng thaèng UÙt raát nhaø, nhaát laø töø ngaøy ba toâi qua ñôøi. Noù cuõng bieát vaäy neân lôøn maët. Toâi coøn nhôù, coù laàn noù phaïm moät toäi "taày trôøi" gì ñoù, baø böïc mình la loái om xoøm, roài vöøa giaäm chaân bình bình ñe doïa vöøa chaïy ñi kieám roi, phen naøy ñaäp cho maøy moät traän neân thaân. Baáy nhieâu ñoäng taùc cuõng ñuû baûo ñaûm cho thaèng UÙt coù ñuû giôø cao chaïy xa bay. Baø dieãn theâm moät maøn ngoaïn muïc nöõa laø hoø heùt maáy ñöùa anh ñöùa chò ñi baét thaèng UÙt veà cho baø. Maáy anh chò thì ñaõ chæ chôø "noùi dzaäy thì cöù hieåu nhö dzaäy" ñeå traû thuø thaèng UÙt vì caùi gì cuõng ñöôïc hôn anh chò, beøn heø nhau ñi baét "can phaïm" ñem veà noäp cho "trieàu ñình". Trôøi ôi, bieát laøm sao baây giôø. Ñaõ lôõ phaùt thanh hoâ haøo nhaát trí, ñeán khi "nhaân daân" coäng taùc vôùi "nhaø nöôùc" ñöa can phaïm ñeán taän tay maø khoâng xöû thì maát maët baàu cua caù coïp vaø khoâng coøn theå thoáng gì heát nöõa. Theá laø "nhaø nöôùc" baát ñaéc dó phaûi xöû aùn baèng caùch baét thaèng UÙt leân ño giöôøng. Roài baø vung roi quaát töù tung chung quanh cho buïi bay muø mòt laøm ra veû chieán tröôøng ñaõ ñeán hoài löûa khoùi nguùt ngaøn! Vaø dó nhieân laø cuõng phaûi coù maøn reâ roi qua caùi moâng toäi nhaân theo chieâu thöùc "haûi trieàu laõng laõng" nhö trong Anh Huøng Lónh Nam, coù yù phuûi buïi quaàn cho haén thì ñuùng hôn. Thaèng UÙt raát thoâng minh, hieåu yù meï, beøn khoùc theùt leân vôùi gioïng theâ löông ai oaùn. Töôûng raèng ñeán giaây phuùt gay caán naøy thì seõ ñöôïc maáy anh chò nhaøo tôùi can meï, chöù naøo ngôø boán beà aùn binh baát ñoäng. Meï toâi tieán thoaùi löôõng nan ñaâm bí. Khoâng ñaùnh nöõa thì seõ bò "quaàn huøng" cöôøi laø "ñaõ baûo meï cöng thaèng UÙt nhö vaäy laø laøm cho noù hö", maø ñaùnh tieáp thì xoùt xa khuùc ruoät e khoâng oån. Theá laø baø oøa leân khoùc tru treáu: "Caùc anh chò heø nhau ñaùnh noù cheát ñi. Noù moà coâi chaúng ai thöông."

Caâu chuyeän meï toâi nhö vaäy ñaáy! Chæ coù mình baø coù quyeàn ñaùnh thaèng UÙt chöù coù ai daùm ñoäng ñeán. Coù giôøi maø hieåu ñöôïc. Chöa keå coù nhieàu laàn ñöùa em gaùi aùp uùt bò aên ñoøn laây. Soá laø moãi laàn thaèng UÙt coù toäi thì deã gì maø baét noù leân giöôøng ñeå ñaùnh ñoøn. Theá laø ñöùa gaùi aùp uùt ñöôïc baø duï ngoït laø "con cöù naèm giaû vôø thì em noù môùi chòu naèm" vì ra nhö coù baïn ñoøn ñôõ maát maët. Nhöng nhieàu laàn töø chuyeän ñaùnh giaû vôø, baø boãng tìm ra nhieàu gioáng toäi khaùc roài hoùa ra ñaùnh thaät. Toäi nghieäp con beù. Thì ra "con tim coù lyù leõ maø lyù trí khoâng bieát ñöôïc", ñuùng nhö moät caâu noùi cuûa ngöôøi Taây.

VOÀNG TRAÀU CHO MEÏ

Lyù leõ con tim thì vaäy. Ñoâi khi coù veû khoâng coâng baèng. Vaäy maø thieáu tình meï laø hoûng ngay. Tuïc ngöõ ñaõ baûo: "maát meï lieám laù ñaàu ñöôøng" laø ñuùng, ít ra veà maët tinh thaàn, anh em seõ tan taùc rôøi raïc. Ngöôøi Vieät ñaõ coù caû moät tröôøng ca vinh danh Meï Vieät Nam:

Meï Vieät Nam khoâng son khoâng phaán

Meï Vieät Nam chaân laám tay buøn.

Vaên minh AÂu Myõ thöôøng ñöôïc goïi laø vaên minh thieân veà boá, duøng ñaàu nhieàu hôn. Caùi gì cuõng phaûi coù lyù, cuõng phaûi ño löôøng chieát toaùn ñöôïc, noùi vaäy thì chæ coù theå hieåu ñöôïc laø vaäy. Laøm sao coù theå ño ñöôïc ñoä ngon cuûa mieáng saàu rieâng, laøm sao coù theå tìm ra lyù cuûa vuï meï toâi ñaùnh thaèng UÙt?! Nhöng roài nhìn kyõ thì mình thaáy meï thöông moãi ñöùa con moãi kieåu khaùc nhau, tuøy thôøi tuøy möùc. Anh em moãi ngöôøi moãi tính thì meï trôû thaønh chaát keo maàu gaén lieàn taát caû. Chaéc chaén vì ngöôøi meï naøo cuõng ñaõ caû ñôøi chòu thua thieät. Maø cuõng chính vì cöù cam chòu phaàn thaáp trong nhaø neân môùi thaønh "loøng meï bao la nhö bieån Thaùi Bình daït daøo". Choã truõng nhaát treân maët ñaát thì nhaän ñöôïc taát caû, bieán cheá taát caû, thaønh ñaïi döông baùt ngaùt. Vì theá trong Ngaøy Vinh Danh Meï, ngöôøi Vieät neân taëng meï mình moät voàng traàu thay vì boù hoa. Laù traàu laø chính taâm hoàn meï, caøng bò nhai naùt thua thieät caøng naåy sinh tình yeâu.

Con ñöôøng nghieàn naùt traàu cau

Neân maøu ñoû thaém neân maøu saét son.

BUÙP BEÂ KHOÂNG MAËT

Daân Amish ôû Baéc Myõ coù moät loái soáng an bình haïnh phuùc raát ngöôïc vôùi nhöõng leà thoùi cuûa caùc khuoân maãu vaø tieâu chuaån cuûa xaõ hoäi hieän taïi. Hoï thuoäc moät thöù giaùo phaùi ñaëc bieät raát ngaët do Jacob Ammann laäp ôû Thuïy só, nhöng bò baùch haïi phaûi chaïy sang vuøng Alsace-Lorraine, roài di sang Myõ khoaûng naêm 1720. Hoï nhaát ñònh soáng vôùi nhau thaønh nhöõng coäng ñoàng rieâng bieät trong nhöõng noâng traïi vuøng Pennsylvania, Ohio, Indiana, Iowa, Nebraska. Loái soáng cuûa hoï thaät giaûn ñôn chöù khoâng phöùc taïp ñeán ngoäp thôû nhö xaõ hoäi baây giôø.

Moät trong nhöõng phong tuïc ñaëc bieät cuûa ngöôøi Amish laø khi con gaùi ñi laáy choàng, baø meï töï tay laøm cho con moät buùp beâ khoâng maët, nghóa laø treân maët khoâng veõ maét, muõi, mieäng, tai gì heát, vaø caùc ngoùn tay ngoùn chaân cuõng khoâng roõ neùt. Maø baø meï naøo cuõng laøm nhö vaäy, khoâng caàn phaûi ñeïp ñeõ caàu kyø gì caû, nhöng moãi buùp beâ ñeàu mang saéc thaùi rieâng, nhaän ra ngay neùt rieâng bieät cuûa ngöôøi meï laøm. Trao buùp beâ khoâng maët cho con laø trao moät cuûa hoài moân ñaày yù nghóa, seõ laøm cho con giaàu laém, chöù khoâng bao giôø trao vaøng baïc gì caû, vì ngöôøi Amish khoâng ñeo vaøng, khoâng trang ñieåm. Thaäm chí aùo hoï maëc thöôøng ngaøy cuõng khoâng coù cuùc, vì cuùc cuõng laø ñoà trang söùc khoe meõ.

Con buùp beâ ñoù seõ ñeå maõi trong phoøng, luoân nhaéc nhôû cho con raèng khoâng caàn phaûi sôn treùt vaøo maët nhöõng vinh hoa giaû taïo. Beân trong noäi taâm con, döôùi maùi nhaø con, ñaõ saün kho taøng giaàu coù roài, con haõy höôùng vaøo maø khai moû, maø xaây döïng cho gia ñình con thaønh moät toå aám. Con haõy taäp aâm thaàm chòu ñöïng, aãn maët ñi vaø baèng loøng thua thieät thì gia ñình môùi haïnh phuùc ñöôïc.

TIN VUI THEÅ HIEÄN TÌNH YEÂU

Khoâng ngôø maø ñaïo soáng ngöôøi Vieät vaø ngöôøi Amish laïi gioáng nhau nhö theá. Vì ñoù chính laø caùch theå hieän tình yeâu tinh roøng, nguyeân thuûy. Nhö Chuùa Gieâsu ñaõ ñònh nghóa: Khoâng coù tình yeâu naøo hôn ñöôïc tình cuûa ngöôøi thí maïng vì ngöôøi mình thöông. Ñaây môùi laø caùch döïng xaây tình yeâu ñích thaät, baèng hy sinh queân mình. "Thaày daïy chuùng con moät giôùi meänh môùi laø haõy yeâu nhau. Nhö Thaày ñaõ yeâu caùc con, caû caùc con cuõng phaûi yeâu nhau. Cöù xem tình caùc con yeâu nhau, moïi ngöôøi seõ nhaän ra caùc con laø moân ñoà cuûa Thaày" (Gioan 13:34-35).

Hình aûnh meï toâi xöû toäi thaèng UÙt vaãn maõi ñi theo toâi, ñaëc bieät trong Ngaøy Vinh Danh Meï moãi naêm. Ngaøy Vinh Danh Meï cuõng nhaèm vaøo thaùng Naêm, thaùng maø theo truyeàn thoáng Coâng Giaùo goïi laø thaùng Hoa daâng kính Ñöùc Meï. Nhöõng nhaø vaên hoùa tha hoà maø tìm caùch giaûi nghóa hieän töôïng taïi sao ngöôøi Vieät raát suøng kính Ñöùc Meï. Chaéc chaén vì hình aûnh ngöôøi meï gaàn tim hôn ñaàu khi chaïm tôùi huyeàn nhieäm Thieân Chuùa laø Cha. Vaø toâi vaãn nghó Ñöùc Meï cuõng thöông theo caùi kieåu meï toâi. Ai noùi sao, maëc. Chaúng caàn phaûi lyù luaän raèng kieåu ñoù coù laøm cho con mình hö hay khoâng.

Theå hieän tình yeâu cuõng laø caûm nhaän tình yeâu. Baèng moät vieäc cuï theå toû loä tình thöông, qua ngöôøi meï coøn soáng hay ñaõ qua ñôøi. Vaø trong thaùng Hoa naøy, mình caûm nhaän tình yeâu roõ nhaát qua vieäc laøm soáng laïi tình meï vôùi chính Ñöùc Meï Maria. Mình nhìn leân vôùi con maét tin yeâu noùi vôùi Ñöùc Meï: Kính möøng Maria ñaày ôn phuùc, Ñöùc Chuùa Trôøi ôû cuøng Meï".

Tình yeâu naøy khoâng hôn tình meï mình thì ít ra cuõng baèng ñöôïc nhö vaäy. Caûm nhaän naøy laø pheùp maàu cho loøng mình dòu laïi moãi khi cuoäc soáng naëng tróu öu tö vaø caêng thaúng. Vaø mình nghe vaúng leân ñaâu ñaây caâu haùt: "Tình yeâu nhö traùi chín con tim boài hoài..."