Muc Luc Gia Trang CTTDVN

 Vietnamese Martyr
 
Hoc Hoi
Duong Tu
Hat Mung

Gia Dinh Cau Nguyen

E-mail:
lieu@vietcatholic.net

CornerDuong Song
NẺO BƯỚC DŨNG LẠC
Lm Dũng Lạc Trần Cao Tường

Biến cố phong thánh là một niềm hãnh diện chung cho cả dân tộc nằm ở chỗ cả một đạo sống Phúc Âm theo tinh thần Việt Tộc đã được thế giới Công Giáo đề cao như một giải pháp đáp ứng yhời điểm. Niềm hãnh diện này phải như một trào lưu bộc phát, gợi hứng cho việc hình thành đường tu đức để giáo hữu biết cách tu luyện được tinh thần đó, canh tân tâm hồn, gợi hứng cho những sáng tác thơ văn Công Giáo, cho những sáng tác về thánh ca đầy thần khí có sức tác động tập thể dân Chúa cũng như chuyển được sứ điệp Tin Mừng đến với anh chị em ngoài Công Giáo.

Ở Đại Hội Giới Trẻ Thế Giới tại Denver tháng 8 năm 1993, Đức Thánh Cha kêu gọi người Việt hãy biết hãnh diện về quê hương có 117 vị tử đạo, hãy giữ lấy truyền thống và bản lãnh Công Giáo của mình!

Đã bằng ấy năm sau ngày phong thánh! Những màn tổ chức lớn có tính cách rầm rộ bên ngoài đã qua đi. Các thánh thì cũng đã làm thánh. Còn con cháu thì liệu còn gì để mà hãnh diện theo đúng nghĩa hãnh diện?

MẶC CẢM THẤP CỔ BÉ MIỆNG

Hát những bài như "Việt Nam minh châu trời Đông" hay "Việt Nam trên đường tương lai, lửa thiêng soi toàn thế giới", người Việt có thực sự tin như vậy không? Hay trong lòng có thể lại đang vang lên một tâm tình khác: "hát vậy mà không phải vậy!" Dưới con mắt không ít người thì xe Lexus, máy Sony, mới đang có sức minh châu như mặt trời mọc, và biết đâu cũng đang thành "lửa thiêng" rực lên trong tâm khảm ước mơ.

Những khổ nhục của cả một dân tộc trầm luân suốt thế kỷ này đã khiến cho người Việt có lý do để mặc cảm thua kém thế giới về mọi phương diện. Không nói gì Nhật Bản, các nước kém mình hay ngang hàng với mình trước kia như Đại Hàn, Đài Loan, Thái Lan, Tân Gia Ba v.v. nay đã trở thành những con "Rồng Nhỏ" đang vươn lên từ Thái Bình Dương. Còn mình thì mang thân phận lạc loài lang thang ăn nhờ ở đợ trên mặt đất này!

Lâu lâu mới được một màn nở mày nở mặt, như biến cố phong thánh. Cũng có những cảnh tưng bừng, cờ quạt biểu ngữ hoa lá cành, cũng những ủy ban tổ chức qui mô, cũng chụp hình mầu in báo ca tụng ngợi khen dân mình ra như có thua kém gì ai. Nhưng sau đó thì mọi sự lại trở vào quên lãng, chẳng để lại dư âm nào đáng kể. Có người yếu bóng vía thì nghĩ quẩn rằng, khi phong thánh cho một loạt đông đảo các Đấng Thánh nhà mình, là để an ủi một lớp dân quá nhiều đau khổ, cho đỡ tủi ấy mà!

Nhìn sang nước Đại Hàn, người ta phải ngạc nhiên về hiện tượng vươn lên lạ lùng về mọi phương diện. Sau biến cố phong thánh các thánh Tử Đạo Đại Hàn trước mình mấy năm, là cả một trào lưu quật khởi. Giáo Hội Đại Hàn mở chiến dịch truyền giáo, số người Công Giáo tăng lên gấp bội. Rồi là thế vận hội, Đại Hội Thánh Thể Thế Giới, máy Samsung, máy bay Korean Air, xe Hyundai tràn ngập thị trường quốc tế, phi trường và xa lộ Đại Hàn chẳng thua gì các nước Âu Mỹ.

Còn sao mình vẫn chưa thấy "trứng rồng lại nở ra rồng", khiến càng mặc cảm về thân phận hẩm hiu rồi đâm nghĩ quẩn biết đâu "liu điu lại nở ra dòng liu điu"? Một chuyện lạ mà ít người lấy làm lạ, là sau biến cố phong thánh Việt, ít thấy một chiều hướng nào hứng khởi có sức khơi lên một dòng sinh khí để phục hưng tinh thần qua một đường tu đức.

Đầu tháng 10 năm 1993 có hai chuyện bên lề có liên quan tới người da mầu, thiểu số, thấp cổ bé miệng đối với đà tiến của văn minh da trắng lấn lướt thế giới ngày nay. Hai chuyện này cũng đáng cho người Việt mình để ý suy nghĩ.

Bà Toni Morrison, người Mỹ Đen đầu tiên được giải Nobel về văn chương với những cuốn nổi tiếng như "Beloved", "Jazz". Bà ta được tuyên dương vì đã cống hiến một lối nhìn cuộc đời và một lối sống có sức "biến cảnh nghèo hèn thành một bài thơ, biến nỗi vô vọng thành khúc hát thần tiên cho cuộc sinh tồn", tờ The Times-Picayune ở Louisiana nhận định như vậy. Và sách của Bà vốn đã bán chạy, rồi đây sẽ đắt hàng như tôm tươi.

Người thứ hai là Amy Tan, cũng là một phụ nữ chưa đầy 40 tuổi, gốc Tàu, sinh trưởng tại Mỹ. Cuốn truyện "Hội Phúc Lạc" (The Joy Luck Club) của cô ta in bìa cứng tái bản 27 lần, và bìa thường đã bán hơn hai triệu cuốn. Và trong tháng 10.1993, cuốn truyện được đóng thành phim trình chiều khắp nơi. Vai chính là June Woo và mẹ là Suyan Woo. Kiều Chinh đóng vai người mẹ này.

Lại cũng chuyện xem ra lẩm cẩm của đời sống gia đình, của lối sống xung đột Âu Á. Lại cũng những giẫy giụa của nghèo túng, chiến tranh ở bên Đông và những khắc khoải bất an ở bên Tây. Cái ăn khách là cho nhìn thấy những lối thoát, những kiểu nhìn và nếp sống khác với những giải quyết bế tắc hiện tại.

Thì ra đó là những dấu chỉ thời đại. Những vẻ hào nhoáng xem ra lấn lướt và trở thành nỗi mơ ước của những dân nghèo túng, lại được người Âu Mỹ vang lên một điệp khúc khác: "thấy vậy mà không phải vậy". Văn minh Âu Mỹ đang có những dấu hiệu bất ổn và mâu thuẫn tự bên trong. Có thể đang trên đà tự hủy như những "đỉnh cao trí tuệ" tại Nga và Đông Âu. Doãn Quốc Sĩ nhìn thấy như vậy trong Ba Sinh Hương Lửa :

Ai đưa ta đến chốn đây
Bên kia không óc bên này không tim.

Những năm cuối cùng của kỷ nguyên này có phải như một cơn sốt vỡ da trước khi răng mọc để bước sang thế kỷ 21 của một kỷ nguyên mới? Những cơ cấu vá víu như NAFTA hay những danh từ về dân chủ, cộng hoà, xem ra luẩn quẩn giậm chân tại chỗ. Và họ bắt đầu đi tìm một giải pháp, qua những lối nhìn và nếp sống của những dân xem ra "kém mở mang". Họ tìm về Toni Morrison, Amy Tan... Và bây giờ Giáo Hội Công Giáo tìm về nẻo Việt.

MỘT GIẢI PHÁP HỢP THỜI ĐIỂM

Có lần tôi được một người bạn chia sẻ một cảm nghiệm khi đi thăm một người bạn khác lâu ngày không gặp ở vùng thủ đô. Chiều xuống, hai vợ chồng dẫn nhau về căn nhà trong một khu vực tương đối khang trang. Những căn nhà làm thật giống nhau, không bước vào thì cũng biết cái bếp nằm ở đâu, các phòng xếp chỗ nào. Và người bạn này tự nhiên có cảm giác so sánh giống như những cái lỗ trong một chuồng chim bồ câu. Ngày nào cũng bằng ấy công việc, cũng bằng ấy động tác, bằng ấy lo âu cho những giấy đòi nợ phải trả, cũng bằng ấy những vật lộn giằng co sinh tồn. Rồi mệt mỏi chui vào tổ như chui vào một cái hộp nhốt kín tách lìa khỏi thế giới. Ngày hôm sau lại thả ra để tiếp tục lời ca ray rứt "mọi ngày như mọi ngày xin trả lại đời tôi!"

Quả thực con người bây giờ đang lo âu khắc khoải như hiến chế về Giáo Hội trong Thế Giới ngày nay đã nhận định. Nhưng thay vì tìm cách giải thoát, thì nhiều người lại như con thiêu thân, cứ thấy chỗ nào có ánh điện hào nhoáng là đâm đầu vào... rồi lăn ra chết.

Cách đây ít lâu, tôi được một người quen, đạo Phật, từ vùng Chicago xuống chơi ghé thăm. Ông ta nói một câu làm tôi giật mình: "Người Công Giáo không được quyền giữ niềm hãnh diện riêng cho mình trong biến cố phong thánh Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, mà đó phải là niềm hãnh diện chung cho cả một dân tộc".

Hãnh diện ở cái nỗi nào đâu để mà giữ riêng hay là chia chung?! Người ngoài Công Giáo đang đòi hãnh diện chung mà mình thì chưa cảm thấy hãnh hiện ở chỗ nào, hoặc là hãnh hiện không đúng chỗ thì cũng là một điều bất ổn.

Ngày 19 tháng 6 năm 1988, Giáo Hội đã tuyên phong 117 Thánh Tử Đạo Việt Nam. Tất cả đều là những vị sống cuộc sống bình thường, đa số thuộc thành phần giáo dân. Nhiều vị chả để lại dấu vết hay bút tích gì cả. Như vậy thì có gì đặc biệt đâu! Chắc chắn Giáo Hội phải có chủ ý gì?

Việc phong thánh có chủ đích rõ rệt là nêu lên những cái mẫu sống đáp ứng thời đại, đưa ra những tiêu chuẩn thường là ngược với trào lưu xuống dốc của nếp sống hiện tại. Đó mới là tiêu chuẩn để đo nền văn minh, vì đó là mẫu sống đem lại cho con người nếp sống hạnh phúc thật. Khi phong thánh các vị Tử Đạo, Giáo Hội không chỉ nhằm vào tác động anh hùng đổ máu, mà còn đề cao cả một cuộc sống chứng nhân đức tin tạo nên một đạo sống.

Đang khi nếp sống của con người ngày nay càng ngày càng trở nên phức tạp, hạnh phúc ngày càng vuột xa khỏi tầm tay, gia đình là tổ ấm yêu thương càng ngày trở nên mối đe dọa , thì Giáo Hội đưa ra một lối sống đơn giản ai cũng có thể tìm thấy trong tầm tay trong cuộc sống hằng ngày, để biến những gì tầm thường nhất trở nên những phép lạ, trở nên niềm an vui hạnh phúc. Đó phải là đường tu đức hợp thời nhất.

Câu trả lời được tìm thấy thật rõ trong tông huấn Người Tín Hữu Giáo Dân công bố ngày 30 tháng 12 năm 1988, chỉ sau biến cố phong thánh mấy tháng. Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã xác định:

"Ở đây cần phải nhắc lại việc tôn phong chân phúc hay hiển thánh cho các tín hữu. Toàn dân Thiên Chúa, nhất là các tín hữu giáo dân có thể tìm ở họ, những vị mô phạm mới của các nhân đức anh hùng, được thực hiên trong những hoàn cảnh thông thường hằng ngày. Các Giáo Hội địa phương, nhất là các giáo hội trẻ trung phải lưu ý tìm xem trong con cái mình, những giáo dân nam nữ giữa những cánh đồng như thế (cảnh sống thường nhật ở trần thế và bậc sống vợ chồng) đã sống chứng nhân thánh thiện và có thể trở nên gương mẫu cho người khác, để đề nghị phong thánh" (#17).

HÌNH THÀNH ĐƯỜNG TU ĐỨC VIỆT

Như vậy niềm hãnh diện chung cho cả dân tộc nằm ở chỗ cả một đạo sống Phúc Âm theo tinh thần Việt Tộc đã được thế giới Công Giáo đề cao như một giải pháp đáp ứng đúng lúc. Niềm hãnh diện này phải như một trào lưu bộc phát, gợi hứng cho việc hình thành đường tu đức để giáo hữu biết cách tu luyện được tinh thần đó, canh tân tâm hồn, gợi hứng cho những sáng tác thơ văn Công Giáo, cho những sáng tác về thánh ca đầy thần khí có sức tác động tập thể dân Chúa cũng như chuyển được sứ điệp Tin Mừng đến với anh chị em ngoài Công Giáo. Và như cảm nghĩ của linh mục Phạm Văn Tuệ: "Mọi lễ kính, mọi điều hãnh diện nếu không là hoa trái của ơn thánh và của sự đổi mới, thì đều là những điều vô tích sự và thật là luống công".

Lối sống này đi trong truyền thống Việt, vượt khỏi màn lưới nhốt giam con người để vươn lên thảnh thơi, sống an nhiên phong lưu như chim trời cá nước. Đó cũng chính là lối sống mà Chúa Giêsu đã diễn đạt trong bản Hiến Chương Nước Trời trên Đồi Bát Phúc.

Làm thế nào để có thể sống Việt, là Vượt, vượt thoát khỏi những ràng buộc cột giam, để mọc cánh bay vượt lên được? Thánh Dũng Lạc và Các Thánh Tử Đạo Việt Nam đã dùng những bí quyết bửu bối nào để khám phá và khai quật được kho tàng mỏ kim cương đã được chôn giấu trong lòng mình và trong lòng dân tộc?

Cách thức khai quật kho tàng, cách thức tu luyện thần có thể bay bổng thênh thang được gọi là Đường Tu Đức. Thánh Dũng Lạc và Các Thánh Tử Đạo Việt Nam đã luyện những chiêu thức đạt đức rất đơn sơ như con đường bình lặng của Mẹ Maria , trong rung cảm của con tim Việt và đi trong truyền thống gia tài của Mẹ Tiên Bố Rồng để lại mà con cháu ai ai cũng có thể tu luyện được.

Có cần phải đi đâu xa để tìm Chúa? Ta có thể gặp Chúa qua những chuyện lỉnh kỉnh lẩm cẩm hằng ngày: lo trả phiếu tiền điện, đi gia hạn bảo hiểm sức khỏe, chở người thân đi nhà thương, hút bụi nhà, rửa chén v.v. Tất cả mọi việc bình thường đều trở thành những cơ may gặp Chúa. Và người Kitô sẽ mở con mắt thứ ba là mắt đức tin nhận ra Chúa đang có mặt, sẽ kinh ngạc reo vui như Mẹ Maria: "Chúa đã làm cho tôi muôn việc kỳ diệu", hay như tâm tình Diệu Ca (2:8-9):

Người yêu tôi trông kìa đang đến

Nhảy qua đồi, lội suối băng ngàn.

Trong Giáo Hội đã có nhiều đường tu đức khác nhau hợp cho cảm quan từng thời đại, từng tính tình. Nhiều khi được đẩy mạnh thành những dòng tu , khơi nguồn Thần Lực mà chuyển thành những dòng nhựa sống. Cách khơi nguồn được hệ thống hóa thành những bước nối tiếp nhau. Thánh I-Nhã gọi là 4 "tuần" tiếp nối bước nhận định nguyên lý nền tảng; thánh Têrêsa gọi là 7 tầng lầu dẫn lên đỉnh.

Khoa tâm lý miền sâu ngày nay đã khám phá ra những bước căn bản để phục hồi tinh thần , tìm được toàn mãn tròn đầy. Karl Jung gọi là "individuation". Những nguyên tắc này đã áp dụng rất hiệu quả trong những chương trình tâm lý trị liệu.

TUẦN CHÍN NGÀY

Đường tu đức Việt tự bản sắc là con đường bình dị, cận nhân tình, ai ai cũng có thể áp dụng dễ dàng trong cuộc sống bình thường hằng ngày. Để đi vào thực tế có thể thực hành được, hiện nay một ban gồm một số linh mục đã cùng góp sức soạn thảo một tập tài liệu, gọi là Tuần Chín Ngày Khấn Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, và đã bắt đầu phát động tại nhiều cộng đoàn.

Chín ngày được dựa theo chín bước nối tiếp nhau theo tiến trình đường tu đức truyền thống của Giáo Hội qua những phong trào sống đạo hiện nay. Mục đích để học hỏi và bước theo mẫu sống nhân chứng Tin Mừng của Các Tổ Tiên Đức Tin. Đồng thời cũng để tạo bầu khí sùng kính và cầu nguyện với các ngài qua phần Khấn. Giáo dân Việt đã quen với truyền thống các "tuần khấn" với Đức Mẹ, thánh Mạc Tín, Thánh Vinh Sơn, thánh Antôn...thì đây cũng là hình thức đơn giản rất gần gũi với cung cách sùng mộ của đại chúng, sẵn sàng để dùng chung cho cả cộng đoàn trước thánh lễ, trong các gia đình hay cá nhân.

Lòng sùng kính và cầu khấn với các thánh thường được khơi động và thúc đẩy do những trào lưu và dòng tu. Chẳng hạn như ở những giáo phận do dòng Đa-Minh phụ trách trước đây, thì việc sùng kính thánh Vinh Sơn và thánh Mạc-Tín rất mạnh. Lý do dễ hiểu là vì hai vị đó đều thuộc dòng Đa-Minh. Còn ở những giáo phận do các cha hội thừa sai Paris phụ trách, thì lại nổi ở lòng sùng kính thánh Têrêsa Hài Đồng, vì là người Pháp. Ở Hoa Kỳ, thì cả ba vị trên không phải là không thiêng, nhưng thấy ít được đề cập cho bằng các thánh khác như thánh Phan-Sinh Khó Khăn, thánh Ta-đêô (St Jude), thánh Christopher...

Thánh nào mà chả thiêng. Chả lẽ thánh Tây thiêng hơn thánh Ta? Phép lạ xẩy ra là do lòng tin kính và sùng mộ. Chúa đã nói : "Ai tin vào Thầy, thì chẳng những có thể làm phép lạ như Thầy, mà còn lớn lao hơn" (Gioan 14:12). Ít thấy nói tới các phép lạ do Các Thánh Ta, cũng chỉ vì chưa đề cao đúng mức và đẩy mạnh thành một phong trào sùng kính và cầu khấn đó thôi.

ĐẠO SỐNG DŨNG LẠC

Thế giới đang tìm con đường giải thoát giữa những khủng hoảng. Giáo Hội Công Giáo đã giới thiệu một con đường, một giải pháp, một đạo sống. Chúng ta có con đường đó. Tại sao vẫn chưa xác tín và hãnh diện bước đi hân hoan như thánh Dũng Lạc?

Đông qua tuyết lại thời xuân tới
Khổ tạm mai sau hưởng phúc an.
Con đường Dũng Lạc tròn dâng
An nhiên đạo sống chứng nhân Tin Mừng.

Nhìn bức ảnh Thánh Dũng Lạc và Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, ai cũng nhận ra ngay đây là đoàn phượng rồng đang tung cánh bay lên hân hoan trong Ngày Vinh Thắng. Đó là ca đoàn gồm toàn chim Âu đang vang lên bài ca tán tụng tạ ơn.

Mỗi người đều được Chúa dựng nên cách lạ lùng với một tiềm năng kho tàng tinh thần vô hạn, có sức vươn cao như Tiên Rồng. Người mở mắt khám phá ra và khơi nguồn được thì sống cuộc đời dũng lạc, dũng mạnh như Rồng và an lạc như Tiên. Người u mê thì vẫn tiếp tục chôn vùi và sống đời tẹp nhẹp, buồn nản, nghèo hèn.

Niềm Tin có sức đổi mới kỳ lạ : "Giới trẻ thì mệt mỏi rã rời, giới già thì nghiêng ngả đổ nhào, nhưng những ai tin vào Chúa thì sẽ được canh tân mang sinh lực mới. Họ sẽ mọc cánh như chim phượng hoàng bay cao. Họ chạy mà không mỏi, họ đi mà không mệt" (Isaia 40:31). "Ai tin vào Thầy thì trong lòng họ một dòng suối sinh lực sẽ trào dâng" (Gioan 7:38).

Người Công Giáo muốn mọc cánh vươn lên để sống đời Ki-tô tròn đầy sung mãn, liệu đã xác tín tìm về niềm hãnh diện thực sự mà Giáo Hội đã công khai xác nhận, để bắt đầu tu luyện theo đường tu đức mang đầy bản sắc của mình chưa?

 


Gia Trang CTTDVNGia Trang CTTDVN Pentecost (May/31/1998) Come Holy Ghost!