Maria
New Orleans Louisiana
Vietnamese Online

Rose

E-mail:
avemaria@nolaviet.com

Ave Maria

Kinh Man Coi Xa Va Nay

  1. Kinh Man Coi Trong Lch S

    Vao buoi chieu am am, thanh aminh buon rau i vao mot thanh ng e cau nguyen. Li kinh cua aminh co ve trach moc, v bao cong lao giang thuyet khong lam cho ng nao tr lai het! Gia luc buon ba va that vong nh vay, th Me Maria hien ra, tay bong Chua Giesu, va trao trang hat Man Coi cho aminh, vi li ha la trang chuoi nay se tr nen kh gii hu hieu e dep tan lac giao Albigense.

    Co le qu v a nghe thuat cau chuyen ay nhieu lan roi, va khong thay nghi van g at ra! Nhng khong hieu qu v co thac mac g khi thay trong mot vai bc tranh dien ta giay phut "lch s" ay ngi ta at them thanh n Catarina Siena, mot ngi ra i sau thanh aminh gan 200 nam (1170-1347)? Va khong hieu qu v co lan nao thac mac v thay anh em Phat t cung "lan chuoi". Ho bat chc mnh? Hay mnh bat chc ho? Hay a co n tren nao soi sang cho ho?

    Viet lai lch s kinh Man Coi, chung toi khong nham thoa man oc to mo cho bang lam song lai tam tnh hieu thao cua ngi Kito giao i vi Me Thien Chua. Thc vay, nh qu v se thay, kinh Man Coi khong phai la mot "cua tri ri" a hoan tat, nhng a c kien toan lan lan, nh em be t khi bap be biet noi: "ma - ma..." cho en luc dien ta nen li: "ma i, con thng ma lam".

    Mot trong nhng hnh thc ngi Kito giao to long ngng mo vi Me Maria la lap lai li chuc tung trc la cua s than Gabriel, sau la cua ba Ysave. Tuc le ay xem ra a co t lau i, v a c du nhap vao phung vu t the ky 6, nh chung ta con thay Ca dang le Chu Nhat th IV Mua Vong.

    Nhng cho en the ky 14, kinh "Knh Mng Maria" ket thuc vi li chuc cua ba Ysave "qua phuc cua long ba gom phuc la (benedictus fructus ventris tui) khong co danh Thanh Giesu. en cuoi the ky 14, ngi ta mi them danh "Giesu" vao. Nh the, chung ta thay kinh Knh Mng luc ra i ch dai bang na kinh chung ta oc ngay nay!

    Kinh Man Coi ra i luc nao? Thc la kho tra li, bi v no trai qua rat nhieu chang trc khi tien ti hnh thc hien tai. Nhng chang chnh co the tom lai nh sau:

    1. Kinh Man Coi gan lien vi trang chuoi. Nhieu ton giao a dung trang chuoi vi mot muc ch hoan toan thc tien, ngha la e em nham, cung nh thi ai ky thuat ngay nay dung may tnh vay! Nguon goc kinh Man Coi nh the nay: Vao quang the ky th 11, mot so giao dan song gan cac dan vien muon tham d kinh nguyen vi cac an s, nhng kho noi la ho khong biet Latinh. V vay, e thay the 150 Thanh Vnh - nong cot cua kinh Nhat Tung - cac giao dan oc 150 kinh Lay Cha. Lan lan nhng tn hu co long sung knh Me Maria cung ap dung thoi thuc ay bang cach thay kinh Lay Cha bang kinh Knh Mng. Xin nhac lai la vao thi nay (the ky 11-12), kinh Knh Mng ket thuc vi li cua ba Ysave "benedictus fructus ventris tui".

    2. Khong noi qu v cung oan dc, neu oc lien 150 kinh mot luc th thay mau moi va chan. V vay ma nhieu ni ngi ta chia ra tng phan: luc au 3 phan 50 kinh; sau o 15 phan 10 kinh, vi mot kinh Lay Cha au moi chuc. Con kinh Sang Danh ch c them vao hoi au the ky 17 (nam 1613). Cung vao the ky 16 hay 17, kinh Knh Mng mi c them phan th hai: "Thanh Maria, c Me Chua Tri, cau cho chung toi la ke co toi, khi nay va trong gi lam t".

    3. Cho en nay, ta ch mi thay kinh Man Coi la mot kinh lap i lap lai cac li chao knh Me Maria. oi vi tam tnh mot ngi con thao, hay oi vi mot ngi a biet yeu la g, th viec lap i lap lai nhng li chuc khen nh vay khong bao gi nham chan! Tuy nhien, con tim khong luon luon mot nhiet o bat bien! ang khac, i song ao khong phai ch thuan tuy tam tnh hay thuan tuy ly luan, nhng phai biet dung hoa ca hai phng dien. V vay ma ben canh viec lap i lap lai cac li chuc khen Me Maria, lan lan c gan lien mot noi dung ao ly vi muc tieu huan giao. Cac s gia cho rang thanh aminh, hoac nhng tu s au tien cua Dong t nh thanh Phero Verona, a gop phan khong nho trong ke hoach o. Noi khac i, ben canh viec lap i lap lai kinh Knh Mng, ho them vao viec suy ngam cac mau nhiem cu chuoc na. Viec xen lan cac mau nhiem c thc hien bang hai cach chnh nh sau:

      1. hoac sau danh thanh "Giesu", ngi ta them mot oan Kinh Thanh, hoac mot tc hieu cua Ngai. Th du: Giesu ang Cu The; Giesu con avid, Giesu ang a chet tren thap gia. Vao the ky 15, ngi ta em c gan 300 cac danh hieu c them nh vay.
      2. hoac la nhac nh mot mau nhiem au moi .... v 50 hay 10 kinh. Cung co the la ngi ta oc mot kinh Knh Mng sau khi nhac nh mot mau nhiem, t nh cach ngam 7 s au n c Ba, lu hanh vai ho ao Viet Nam.

      Nen biet rang viec suy gam cac mau nhiem au thng thc hien muon hn. Luc au khi oc kinh Knh Mng, ngi ta ngh trc tien en cac niem vui cua Me Maria: "Hay vui len, Maria. Thien Chua cung Me!" Cac niem vui ay c lay t cac le knh Chua va Me: Truyen Tin, Giang Sinh, Phuc Sinh, Thang Thien, Mong Trieu. Viec suy niem cac mau nhiem au thng c phat trien cung luc vi s phat trien long sung knh cuoc T Nan cua Chua Cu The.

    4. Kinh Man Coi theo hnh thc chung ta oc hien nay co the noi c la do tu s Alano de la Roche (1428-1478) Dong aminh, xac nh. Cha Alano chia trang chuoi knh c Me thanh 3 chu ky eu nhau, moi chu ky danh cho viec suy niem cac mau nhiem Nhap The, T Nan va Vinh Hien cua c Kito va Me Maria. Chung ta thay co s tien trien ang ke cua kinh Man Coi: t mot chuoi kinh tan dng c Me, no long them viec suy niem ac mau nhiem Cu Chuoc do c Kito thc hien vi s hp tac cua Me Maria. Viec pho bien hnh thc oc kinh Man Coi c banh trng nh cac Hoi oan Man Coi do chnh Cha Alano lap Douai (Bac Phap) nam 1470, va Cha Jacopo Sprenger, cung Dong aminh, lap Colonia (c) nam 1474.

      Vi c Thanh Cha Pio V, ngi cai to cac sach Phung Vu theo lenh cua Cong ong Tridentino, kinh Man Coi mang mot hnh thc co nh. Thc vay, trong thong iep "Consueverunt Romani Pontifices" (17/9/1569), c Pio V a co nh nhng thanh phan cot yeu cua kinh ay, tc la: 150 kinh Knh Mng chia ra 15 chuc; moi chuc suy ngam mot mau nhiem cua cuoc i c Kito; trc moi chuc kinh Knh Mng, them kinh Lay Cha. Sau cung, vao nam 1613, ngi ta them vao cuoi moi chuc mot kinh Sang Danh.

  2. Kinh Man Coi Ngay Nay

    Phai chang thanh aminh a la ngi sang lap kinh Man Coi? Cac s gia ngay nay cho rang danh d gan cho thanh aminh ung ra la mot s tng thng tap the cho cac con cai Dong ay v a co ong viec oc kinh Man Coi, nhat la ke t Cha Alano de la Roche. Nhng kinh Man Coi khong phai do mot ca nhan sang lap ra, cung nh no khong thanh hnh mot sang mot chieu, hoac c ban t tri vi mot hnh thc bat di bat dch!

    Nhng nhan xet ve lch s co nhng hau qua muc vu quan trong cho hien tai va tng lai.

    Chung toi khong muon nhac lai ay bao nhieu li ca ngi, khuyen khch oc kinh Man Coi t pha cac c Thanh Cha suot 5 the ky nay, nhat la trong thi ai chung ta, them vao nhung li nhan nhu cua chnh Me Maria tai Lourdes va Fatima.

    ieu chung toi muon qu v lu y la tnh cach linh ong cua kinh Man Coi. Viec oc kinh Man Coi khong gii han vao viec lap i lap lai 150 kinh Knh Mng cach may moc, nh oc than chu! Kinh Man Coi ch co y ngha sung knh khi no i kem vi tinh than thao hieu cua ngi con hng ve ngi Me vi long than phuc biet n, va nhat la khi kem theo viec suy gam cac mau nhiem cu chuoc ma Me Maria a tham gia vi c Kito.

    Trong nhng nam gan ay, a co nhieu sang kien e giup cac tn hu oc kinh Man Coi cach co y thc hn, bang viec cung cap them nhieu chat lieu cho viec suy niem. Th du:

    1. Gi 15 mau nhiem nh hien nay, nhng phan xng moi mau nhiem, se oc mot oan van dai hn, trch t Phuc Am, hoac mot t tng thieng lieng nao o.

    2. Thay oi cac e tai mau nhiem, bt i nhng e tai gan nh trung nhap (th du mau nhiem 1-3 mua Thng; mau nhiem 1-5 mua Mng), e them vao o cac mau nhiem khac: th du Chua Giesu thanh lap B Tch Thanh The trong mua Thng va mau nhiem canh chung trong mua Mng.

    3. Khong gii han vao so 15 hien tai, nhng tang them so e co the bao trum tat ca cuoc i Chua Cu The. Nh vay tranh khoi lap lai trong vong mot tuan le. D nhien, e ngh nay xem ra qua tao bao!

    4. Tr lai vi hnh thc co truyen cua kinh Man Coi, ngh la sau danh thanh Giesu ("va Giesu, con long Ba gom phuc la"), them vao mot li tuyen xng, t nh: Giesu, ang muon dan i trong; Con Thien Chua, HoaB Bnh cua nhan loai; Giesu, ang tr nen kho ngheo v chung toi...

    5. Ngoai ra, co nhng ni chu trng quy pham hn lng: tha oc t ma oc sot sang con hn oc nhieu ma oc hap tap. V vay, moi ngay ch oc mot chuc kinh. Nhng moi lan oc kinh Man Coi la mot lan c hanh li Chua: vi viec oc Sach Thanh, giang huan, suy niem, li nguyen giao dan. Kinh Man Coi phai la dp e tn hu ao sau them Kinh Thanh va em ra ap dung trong i song hang ngay.

    Trc khi ket luan bai nay, thiet tng cung nen e cap qua en nhng hiep hoi c lap e co ong viec oc kinh Man Coi, nh o tao ra nhng moi day lien ket vo hnh trong Dan Chua.

    1. Hoi Man Coi do Cha Alano de la Roche lap t nam 1470. Moi hoi vien ha oc mot trang chuoi (15 mau nhiem) hang tuan.

    2. Hoi Man Coi vnh vien, do Cha Timoteo de Ricci lap t nam 1630. Moi hoi vien tnh nguyen moi thang oc 1 trang vao mot "gi trc". Ban giam oc se lieu phan phoi cac "gi trc" ay sao cho ngay em luc nao cung co ngi "canh gac" oc kinh!

    3. Hoi Man Coi song do ba Pauline Jaricot lap nam 1820. Hoi c to chc thanh cac tieu to, moi tieu to gom 15 ngi, va moi ngi tnh nguyen moi ngay oc 1 chuc kinh Knh Mng va suy gam mot mau nhiem. T Hoi Man Coi song, nhieu hiep hoi tng t cung c khai sinh, nh la:
      - Hoi Man Coi song danh cho thieu nhi.
      - Hoi Man Coi (Equipes du Rosaire), ngoai viec bao am s lien tuc trang chuoi moi ngay, ho con tu hop nhau hang thang trong gi cau nguyen va c hanh Li Chua, trong o ho se tm hieu, suy niem Li Chua va khong quen mi goi cac ban be, ba con, lang gieng, ke ca ngi vo than, e oi thoai ve c tin va ton giao.

    Qua nhng giong tren, hy vong qu v co the oan ra tai sao cac c Thanh Cha trong nhng the ky gan ay a khong nhng co ong viec oc kinh Man Coi. Chung ta ng bao gi coi cac viec ao c nh mon hang bay ra gia ch e canh tranh nhau, nhat la bang quang cao! Thc la buon khi co ngi em oi choi mot hnh thc ao c nay vi hnh thc khac: c Ba Lourdes, c Ba Fatima, c Ba Carmelo, c Ba hang cu giup, v.v....ma quen rang tat ca cac danh hieu ay chung quy eu hng ve mot chu the: Maria, Me Thien Chua, Me Giao Hoi.

    Nh vay khi khuyen khch chung ta oc kinh Man Coi co le cac v chu chan Giao Hoi va chnh Me Maria khong nham g khac hn la khuyen chung ta: "Hay song tron n goi cua ngi tn hu Kito giao, trong tin yeu, trong ca ngi biet n, va trong chia se nhng vui thng cua c Kito va cua Nhiem The Ngi!"