Maria

Tr Ve Trang c Me Man Coi

Rose

E-mail:
avemaria@nolaviet.com

Ave Maria

Phng Tr
Trong Trng Ca Han Mac T

Dung Lac Cao Tng

Trng ca Han Mac T cua Pham Duy c ket bang mot ca khuc vut bay t cam hng "th toi bay suot mot i cha thau" trong bai "Thanh N ong Trinh Maria":

    Phng Tr ! Phng Tr ! Phng Tr ! Phng Tr !
    Th toi bay suot mot i cha thau
    Hon toi bay en bao gi mi au
    Tren trieu thien ngi choi van hao quang.

  1. Ta La Chim Phng Hoang

    Nguyen Ba Tn trong "Han Mac T Anh Toi" a cho biet xuat x va y ngha cua tieng keu Phng Tr:

    "Hom ay hai anh em chung toi i xem mot cuon phim Tau "Hoa Thieu Lau Lien T". Noi dung la mot cau chuyen kiem hiep c dng nen trong boi canh vua Can Long li dung cac mon phai vo hiep e anh pha ngoi chua Hong Lien, mot c iem quan trong nham chong lai trieu nh Man Thanh thi bay gi. Xong tran chien, Cam Phng Tr, ngi anh hung loi lac phai Nga Mi len nh nui cao, nhn xuong chiem ngng chien cong a at. Anh rung mnh khi thay bao ban be anh b tan sat. Buon rau, anh quay got phi tha6n len ngon nui, lay da, dung thuat phi hanh bay mai len cao cho en khi mat dang.

    Mot n hiep la Diep Tieu Thanh, von yeu men anh chay theo tm. Tieng nang goi: Phng Tr, Phng Tr... Phng Tr, Phng Tr.. vang doi khap ni ma con phng hoang v ai o khong quay tr lai. Hai tien "Phng Tr" am anh anh Tr mot cach k la say am en noi em sau anh i mot mnh xem chieu lai Anh suyt xoa khen ngi lien may hom. Anh noi: Phng Tr, cai ten that tuyet, nghe nh bay len cao, bay len cao, hay qua !" (trang 78-79).

    "Anh co ve rat thch ch khi tm c hai ch "Phng Tr"... lai rat gan gui vi bieu tng phng hoang cua anh" (trang 80):

      Nh khi xa ta la chim phng hoang
      Vo canh bay chn tan tri cao ngat.

  2. Khuc Nhac Lam Moc Canh

    Beethoven a cha benh bang nhac cho chnh i mnh, bieu trng qua ban hoa tau so 6 vi ta e la "Muc ong". ang gap chuyen buon ma nghe ban Muc ong la t nhien thay long mnh thanh thi han ra. Hay nhap than lam mot muc ong dan aun suc vat ra canh ong co, co suoi chay roc rach, tam hon thanh than ay nha song, ban be nhn nh vui ve. Dong nhac oan nay that nhe, em nh may tri, ep nh b hoa dai ben ng.

    Nhng bong choc cn may en ua ti phu kn ngot ngat. Sam chp hai hung. Tieng nhac ang gay an tng s hai nh ang b vat vao cn giong bao khung khiep het ng thoat.

    Vay ma oan cuoi nhac lai dien len mot canh that ngac nhien. Bao t nhien het, ngi muc t hoan hon reo vui ca khuc ta n, nh thay long mnh moc canh bay len mot khung tri mi rong m thenh thang.

    Th ra nghe s la ngi nhn thay dien tien ba nhp trong mot vu khuc cuoc i. Dien tien nay khoa cha benh tam than cung a kham pha ra. Benh nhan phai c hng dan "nh" lai nhng luc sung sng c ap u yeu thng trong i mnh. Roi qua giai oan 2 kho khan hn, la phai nhan dien va vat lon vi ieu kho tam von co tm cach quen i. Va giai oan cuoi cung la co the "lam hoa" lai vi nhng au kho o.

    Han Mac T lai la chnh hien than cua dien tien cuoc vu hoa xem ra rat mau thuan nay: t nhng em em th ep en nhng vat va co n benh cui, roi c n tac ong tm lai niem vui nh moc canh thenh thang, khong g can tr mnh c na. o la tien trnh moc long vu, moc canh.

    Vay th ay cung la con ng Viet Nam. Dam bap kho luy chang sao hieu noi. Nhng ch biet chac mot ieu: co mot Viet Nam kho nan, th se co mot Viet Nam phuc sinh, trong mot dien trnh ln hn. Co mot ngi cui Han Mac T, th cung co mot thien tai Han Mac T. o la mau nhiem cuoc song: cn kho nan sinh thanh.

  3. Lc Vu Hoa

    Trng ca Han Mac T la mot khuc vu vi tien trnh moc canh bay len, hoa giai moi oan khien. ung la ng Viet co ngha la Vt. Vay th trng ca nay phai la mot Viet ao Ca, khuc hat tren ng Vt, ieu ho vt oi vt nng nhng kho luy trong cuoc song, ma cuoi cung la cai chet "i vao ngan mai" khi "nghe vang tieng goi can khon". Vt qua b hu han sang b vo han, vt b sinh t, t sinh, vt qua cai toi nho be to vo ma vn ti hoa nhap vao cai "ta" ai the. Phng thc vt can en canh chim thieng. Ngan mai nao? Tieng goi can khon nao? Co phai ch la mot lc hut vu tru e tan loang vao coi mong lung m mt ang s en lanh ngi, hay la cam nghiem c chnh Thien Chua "Tnh Yeu rung ong lp hao quang" nh Han Mac T a thay?

    au kho von gan lien vi kiep ngi nh mot nh menh. Co nhng au kho giai quyet c, co nhng au kho khong the giai quyet c. au kho la mot phi l oi vi nhng ai chay tron no. au kho lai la mot mau nhiem mang y ngha trong tien trnh chung oi vi nhng ngi co con mat e ma thay nh Han Mac T. Moi ngi cung nh Nguyen Du vi khuc oan Trng, du co "Tan Thanh" hay "Vo Thanh" eu phai nhan:

      Thao nao khi mi chon nhau
      a mang tieng khoc ban au ma ra!

    Giai quyet bang bien chng khoac lac "bc tien tat yeu cua lch s" duy vat, lay lao ong vinh quang thay Thng e th bay gi a "chay nha ra mat chuot". Ni Han Mac T th viec hoa giai that la lung: c bien oi do than lc Tnh Yeu ma cung la cu canh cuoc i. Mot khi a cam nghiem thay Chua Tnh Yeu, th la qua: "moi cu lao troi noi x meng mong, se qui tu thau ve trong mot moi". Th ra tnh yeu mi la lc vu hoa, mi la yeu to then chot trong lo trnh hoa giai cua Han Mac T. Tnh yeu la thuoc than va la nang lc that theo khoa hoc ngay nay, nh Teilhard de Chardin, mot nha than hoc ma cung la mot nha khoa hoc, a chng nghiem sc manh la lung ay:

    "Mot ngay kia, sau khi chung ta a lam chu c gio, song bien, thuy trieu, va trong lc, chung ta se khai m c nang lc cua tnh yeu; va khi o, ung la lan th hai con ngi kham pha ra la".

    Con ng vt nay khong con do sc rieng nho be cua mnh c na, cung khong do bat c suy tng cua ao nay ao kia do loai ngi tm ra, ma phai do chnh "nguon thieng lieng yeu chuong", sc manh tnh yeu cua Chua "la ng, la s that va la s song" (Gioan 14:6).

  4. Cam Ta Pho Nguy

    La tnh yeu a bien oi Han Mac T, a lam cho Han Mac T moc canh la chim phng hoang theo ung ngha. o la mot thc chng. Tnh yeu o c bieu hien qua c Me luon san sang cu giup khi gap nguy kho:

      Maria, linh hon toi n lanh
      Run nh run than t thay long nhan
      Run nh run hi th cham t vang
      Nhng long van tham nhuan n tru men.
      Lay Ba la ang tinh tuyen thanh ven
      Giau nhan c giau muon hoc t bi
      Cho t6i dang li cam ta pho nguy
      Cn lam luy va xay ra di the
      Toi cam ong rng rng hai hang le.

    Trong "Han Mac T Anh Toi", Nguyen Ba Tn a cho biet ly do nhng thay oi la lung cha chat nhieu b an ni Han Mac T:

    "Anh Tr la mot ngi bnh thng nh moi ngi, oi khi con tam thng trong nhng cn "h, no, ai, o, lac" trong cuoc i. The nhng cai g a xay en, bien oi anh tr thanh kho hieu nh vay?

    Toi a tng theo doi nhng ham me, nhng dien tien tam trang, nhng thay oi tnh tnh, trong nhng nam gan anh, nen khong the khong xem o la mot ieu la lung. Theo toi bien co anh xuyt chet uoi b bien Qui Nhn la yeu to quyet nh cuoc thay oi ay. Moi lan nh lai, toi van con s hai v thay anh khong con giong anh na, anh khac la h83n i vi oi mat lac than. Canh tng o am anh toi mai. Toi tin anh a c n cu tr la lung cua c Me, va bien co tren a anh hng sau am en ng hng sang tac cua anh.

    Kha nang cam thu te nh trong van chng, trong am nhac eu bat au t o, t luc anh song thu hnh lai ca tam hon lan the xac ngc vi nhng ham muon doi dao a co san t bam sinh. ang bong bot nong noi ay sc song, i t ham me nay en ham me kia, bon ot nhien anh dng lai, roi chm vao mot trang thai am chieu en xuat than. Hien tng o a en vi anh mot cach thnh lnh, nh chp loa sang choi, khien anh ngat i, ng ngac mu mt, e roi bien cai anh hoan toan". (trang 113-114).

  5. Pham Duy Hat Thanh Ca Tren ng Ve

    Tm ng vt, hoa giai oan khien Viet Nam va cua moi ngi, Pham Duy a t ao ca vt ti thien ca. Roi t thien ca vt ti Trng ca Han Mac T, hat thanh ca tren ng ve coi anh sang muon nam. Oang Tran Van Aan a nhan xet ve tac pham mi nay: "Pham Duy a vt Pham Duy ve moi mat, noi dung, chu e, hnh thc, nhac thuat. Trng ca Han Mac T la bieu kien cua Pham Duy ve cuoc i, ve at nc, ve tnh yeu, ve con ngi va ve Thng e. No la mot la chon phu hp nhat, manh liet nhat. Pham Duy mn Han Mac T e noi len cai au kho tot cung cua mot kiep ngi... ma ch co ao, co Thng e mi cu roi c thoi". "Vao luc xe chieu cua cuoc i, Pham Duy mi danh ca mot trng ca e xng tung mot thi s loi lac, ong thi cung la e vinh danh Thien Chua. Nh vay la con ngi nghe s ma ai cung tng la vo ao, a tng vao nhac vi tieng chuong chua, nay lai muon ong lai s nghiep cua mnh bang tieng chuong nha th va bang nhng li ca vinh danh c Me Maria" (Ngi Viet ngay 7 thang 12.1993).

    oi vi nhac s Pham Duy, th hnh anh c Maria "Ba rat nhieu phep la" that de cam va that gan gui.

    Ngi ngoai quoc thng nhan rang ngi Viet mnh co long sung knh c Me Maria mot cach ac biet, co the v trong tiem thc a co san hnh anh chim Aau to mau bay suot lch s. c Maria la bieu hien cua tnh yeu Thien Chua, la hien than nguon "anh sang muon nam", la chim tien, chim "Phng Tr" theo ngon ng rieng cua Han Mac T trong hnh anh c Me Bay Len Tri.

    Ba bai cuoi cua Trng Ca Han Mac T la nhng khuc "nhac thieng lieng" nang hon nhng a con c "no roi n vu lo hoa chan" , thanh "thanh the ket tinh", co the vt thoat vong he luy nghiet nga ma bay bong vao coi "ngi choi van hao quang":

      Sang vo cung, sang lang ca moi mien
      Khong u toi nh coi long ma qu
      V co ang Hang Song hang ng tr
      Nhac thieng lieng don troi khap u linh.

    Trong "Han Mac T Anh Toi", Oang Nguyen Ba Tn a nhan ra nguon cam hng cua anh mnh phat sinh t long c Maria la chnh Ngoi Hai Thien Chua ra i:

      Hi s than Thien Chua Gabriel
      Khi Ngi xuong truyen tin cho Thanh N
      Ngi co nghe xon xao muon tinh tu?
      Ngi co nghe nao ong ca muon tri?
      Ngi co nghe th mau nhiem ra i
      e ca tung bang hng hoa sang lang
      Bang trang hat bang hng hoa chieu rang
      Mot em xuan la rat oi anh linh.

    "Anh nguyen c tam t trong sang e li th bien thanh "muon kinh trong the":

      ay roi, ay roi, chuoi ngoc vang kinh
      Th cau nguyen la th quan t y
      ....
      Tau lay Ba, lay Ba ay n phc
      Cho tnh toi nguyen ven ta trang ram
      Th trong trang nh mot khoi bang tam
      Luon luon reo trong hon, trong mach mau.

    "Ave Maria! Reo nh chau ngoc, thm tho nh hoa hng, sang lang nh that bao, lam xon xao tinh tu, nao ong muon tri va van vat. Ave Maria ! Nguon vo tan ma "Th toi bay suot mot i cha thau". Cha bao gi anh bieu lo c het tien phong ao cot nh trong bai Ave Maria. Anh noi o la bai th ac y nhat trong cuoc i anh"(trang 83).

  6. Chim Phng MARIA va an Chim Dung Lac

    c vong bay vt thoat len khoi hien trang nghiet nga von nam trong tiem thc chung cua nhan loai. Ai ma chang mot lan m thay mnh ang bay. ac biet hnh anh nay nam trong mau ngi Viet vi truyen thieng chim tien e ra mot tram trng n ra mot an chim con. Nhng a con nay cung tap bay theo me len nui, ma a con ien hnh la chu be lang Phu ong bay len nui Soc Sn.

    Tn ieu c Me hon xac Len Tri vi le mng ngay 15 thang 8 la mot ton vinh cao o oi vi c Maria t than xac con ngi co the vn len vo han. o cung la le xac quyet pham gia con ngi von co the bay len nh chim phng la mot bieu tng, ma khoa uyen tam hoc ngay nay ang tm cach khai trien.

    Long sung knh c Me trong ngha nay cung chnh la long xac quyet ve chnh mnh. Long sung knh c Me la mot trong nhng net noi nhat cua truyen thong Cong Giao Viet Nam, qua chng tch cua Cac Thanh T ao Viet Nam vi thanh Dung Lac la con chim au an. Khong v nao ma khong c nhac en viec cam trang chuoi trong tay trong nha tu cung nh khi ra phap trng. V chac chan:

      ay roi, ay roi, chuoi ngoc vang kinh
      Th cau nguyen la th quan t y

    nh Han Mac T cam nghiem, lam phng cach giup moc canh bay len c theo chim me.

    Thanh Le Bao Tnh a noi: "c Me chang co the chuoc toi cho ta c, song nhng n Chua ban cho ta th lai qua tay c Me... Ai knh men c Me that long th c Me se m long cho ngi ay knh men c Chua Tri na".

  7. Phut Thieng Lieng Khi au

    Thi hao Eliot a e i mot li th: " cuoi lo trnh, con ngi kham pha ra cho a khi au".

    Lo trnh vu hoa cua Trng Ca Han Mac T khong phai la mot th thuoc me an than cho quen i au kho cua mnh va tron thoat trach nhiem lien i ong loai, nhng la m ra mot cuoc hanh trnh mi, bc vao cuoc song vi con mat uc khai m: bong thay Chua hien dien yeu thng qua moi bc chan nh hai mon e tren ng Emmaus. Ngai cung a va ang i nhng bc nh vay trong cuoc song moi ngi: "c Kito a chang phai trai qua nh vay roi mi c vinh quang sao?" (Luca 24:26). Mat sang len han hoan tr lai bao tin mng cho anh em mnh: Thay a song lai va ang gia chung ta. Bang con mat nghe s ch thc, bang con mat c tin, bang con mat tnh yeu c khai m, Han Mac T a thay Chua co mat to bay tnh yeu va "giai ngha yeu" qua moi s, di ay nc ho reo, qua t lieu run trong gio...

      ay phut thieng lieng a khi au...
      Ai hay lam thinh ch noi nhieu
      e nghe di ay nc ho reo
      e nghe t lieu run trong gio,
      Va e xem Tri giai ngha yeu.

    Han Mac T a thay c moi canh vat du rat tam thng eu mang hng v ky dieu nh nhng phep la: "nhn nang hang cau nang mi len, vn ai mt qua xanh nh ngoc...". Chnh nhac s Pham Duy cung a nhan ra: "Tat ca eu phai rat mt ma, rat am a, rat ngoc nga... du ao em ch la ao trang, hoa ay ch la hoa bap... Bi v thi s Han Mac T a thay ao tat ca, ay nc ho reo, va nhat la tnh yeu...".

    ung roi, Tri ang giai ngha yeu qua moi s... du la cui, du la mo thoi. Ngai a song lai va ang hien ra: "Thay ay, chung con ng s... Bnh an cho cac con... Cac mon e vui mng v trong thay Chua".

    Phut thieng lieng a khi au. Nao chung ta cung len ng vi trng ca vat lon va phep vt nhiem mau.